Verslag van de vergadering van 7 april 2026 (2025/2026 nr. 24)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 16.27 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Beukering i (Fractie-Beukering):
Allereerst een felicitatie aan de premier en de ministers. Welkom in de Eerste Kamer.
Voorzitter. Een regeringsverklaring moet helderheid bieden, helderheid over richting, prioriteiten en de prijs van politieke keuzes. Maar er zijn ook regeringsverklaringen die niet verhelderen, maar verhullen. Die zeggen niet in de eerste plaats waar een kabinet staat, maar waar het zich achter probeert te verschuilen. Die zien de werkelijkheid niet onder ogen. Ik vrees dat deze regeringsverklaring tot die categorie behoort. Achter de keurige formuleringen, het telkens terugkerende beroep op samenwerking en het beeld van redelijkheid en gematigdheid tekent zich een veel minder geruststellend patroon af, namelijk dat van een minderheidscoalitie die op essentiële onderwerpen iets anders doet dan waarvoor zij de kiezer meenden te mogen mobiliseren. Laat ik daar maar meteen duidelijk over zijn. Ons bezwaar is niet dat dit kabinet politieke keuzes maakt. Dat is hun goed recht. Ons bezwaar is dat die keuzes omhuld zijn met een taal die vriendelijker, eerlijker en consequenter klinkt dan de praktijk rechtvaardigt. Dat is niet alleen een politiek probleem, maar ook een probleem van ethiek, zuiverheid en politieke gelijkwaardigheid.
Voorzitter. Neem de woningmarkt. Tijdens de verkiezingen koos met name D66 voor grootse woorden en mooie vergezichten. Men kwam tot het bouwen van tien nieuwe steden. Maar voor iemand die vandaag geen huis kan vinden, is een metafoor geen woning. Voor gezinnen die niet kunnen doorstromen, is een campagnefantasie geen sleutel in de voordeur. Komt er dan wel ruimte bij de sociale huur, zou je denken? Waar Nederlanders vaak jarenlang op de wachtlijst staan, wordt de gevoelige kwestie, namelijk de voorrang voor statushouders, niet aangepakt. Integendeel, want gemeenten blijken voorlopig nog steeds zelf voorrang te kunnen geven aan statushouders, vaak tegen de wens van de burger in. Voor de gewone woningzoekende voelt dat niet als samenwerken. Dat voelt als opnieuw achteraan aansluiten. Dat voelt des te wranger omdat deze partijen zich tijdens de verkiezingen presenteerden als degene die nu eindelijk orde op zaken zouden stellen.
Dan kom ik op een breder patroon: de migratie. Ook daar zien we een terugkerend beeld: streng klinkende taal voor de verkiezingen, verzachtende praktijk en afzwakkingen na de verkiezingen. Bij de burgers blijft dan één gevoel hangen, namelijk dat partijen voor de verkiezingen heel goed begrijpen wat er leeft, maar na de verkiezingen vooral heel goed weten hoe ze er weer omheen moeten manoeuvreren. Wanneer een emmer onder een kraan vol is, draait een verstandig mens de kraan dicht. Hij gaat niet in paniek op zoek naar emmers die hij niet heeft; hij erkent de werkelijkheid. Precies dat realiteitsbesef ontbreekt in deze regeringsverklaring. Men wil de schijn van controle wekken zonder de moed op te brengen om de oorzaak echt aan te pakken.
Voorzitter. Eveneens is het schrijnend wanneer we kijken naar de AOW, want daar zien we hoever de Haagse bedenkkracht soms verwijderd is geraakt van de werkelijkheid van gewone mensen en hoe zelfs de bizarre afspraken van het ongelofelijk slechte pensioenakkoord eenzijdig te grabbel worden gegooid. Wat betekent de AOW-verhoging namelijk voor de man die is onteigend door de Wtp, die niks meer over zijn eigen geld heeft te zeggen na het verplichte invaren en die 40 jaar in de bouw, in het onderwijs, bij de politie of bij Defensie heeft gewerkt? Wat betekent het voor de vrouw die eveneens onteigend is en haar hele leven in onregelmatige diensten in de zorg heeft gestaan? Wat betekent het voor de vrachtwagenchauffeur, de politieman, de technicus, de havenwerker, de militair en de leraar die al jaren op zijn tandvlees loopt?
Voorzitter. Voor hen klinkt dit als bestuurlijke vervreemding en bedrog. Het klinkt alsof men in Den Haag werkelijk is gaan geloven dat heel Nederland bestaat uit mensen met een lichte laptop, een ergonomische bureaustoel en een carrièrepad dat tot ver na hun 67e levensjaar moeiteloos kan worden voortgezet. Wat maakt dit nu extra wrang? Dat de regering zelf erkent dat langer doorwerken leidt tot meer uitval, meer arbeidsongeschiktheid en meer druk elders in het stelsel. Met andere woorden, men verkoopt dit als financieel verstandig beleid, terwijl men in werkelijkheid een deel van het probleem gewoon verplaatst: niet opgelost, maar verschoven en niet genezen, maar doorgeduwd. Dat is geen verbetering. Politiek is dit ook onbegrijpelijk, want buiten deze Haagse vierkante kilometers begrijpt vrijwel iedereen dat hier een grens is bereikt, niet alleen maatschappelijk, maar ook cultureel en moreel, ook in Europees verband.
Voorzitter. Dan de accijnzen en belastingen op energie. Ook hier openbaart zich de diepere reflex van deze coalitie. Wanneer burgers en bedrijven zuchten onder stijgende brandstofprijzen en wanneer ondernemers, forenzen en gezinnen direct geraakt worden in hun dagelijkse bestaan, zou men verwachten dat een kabinet dat zegt oog te hebben voor bestaanszekerheid en de economie, minstens bereid is tot een redelijke verplichting, maar nee. De accijnzen en belastingen worden niet verlaagd, de ruimte wordt niet gegrepen en de urgentie wordt blijkbaar niet gevoeld. Waarom niet? Omdat onder deze weigering een bredere agenda schuilgaat, een agenda die men liever niet in die woorden uitspreekt: de agenda dat de automobilist moet worden gestuurd, dat mobiliteit duurder moet worden gemaakt en dat de werkende Nederlander via prijsprikkels moet worden gedwongen zich te voegen naar een onverantwoorde energietransitie, die op onderdelen totaal niet overtuigt, onbetaalbaar en onhaalbaar is en natuurlijk geen draagvlak weet te genereren.
Voorzitter. Waar overtuigingskracht of argumenten ontbreken, grijpt dit kabinet naar financiële dwang. Dan wordt de rekening neergelegd bij precies de mensen die het land iedere dag draaiende houden: bij de verpleegkundige, die niet op de fiets naar een nachtdienst kan, bij de monteur, die gereedschap moet meenemen, bij de vertegenwoordiger, de bezorger, de installateur, de aannemer, de mantelzorger en de middenstander. Dat is een verborgen ideologische agenda gekoppeld aan wensdenken over de rug van de gewone Nederlander.
Voorzitter. Dan zo'n ander element dat volgens mijn fractie ontbreekt in de regeringsverklaring. Het kabinet gebruikt grote woorden over strategische autonomie, geopolitiek bewustzijn en de Europese weerbaarheid, maar het valt op dat de naam "Nord Stream 2" nergens worden genoemd. Hij wordt niet uitgesproken en hij wordt niet genoemd, maar het was nou net een voorbeeld van Europese afhankelijkheid, bestuurlijke naïviteit en jarenlang bewust wegkijken. Het blijft buiten beeld; dat is heel veelzeggend. Want een regering die graag de taal van strategische volwassenheid spreekt, maar de pijnlijkste illustratie van Europees falen op het gebied van energiepolitiek ongemoeid laat, is kennelijk heel selectief in haar openheid.
Ondertussen worden er op andere fronten wel miljarden vastgelegd, voor ondemocratische en ongekozen ngo's en voor internationale verplichtingen en geopolitieke positionering. Nogmaals, over zulke prioriteiten kun je politiek van mening verschillen, maar je kunt niet tegenover de Nederlandse burger doen alsof er plotseling geen ruimte bestaat voor directe verlichting waar die het meest nodig is. Je kunt niet én grote bedragen zonder veel politieke schroom vastleggen én aan de pomp de hand op de knip houden, en vervolgens doen alsof dit allemaal onvermijdelijk is. Nee, dat is ook een kwestie van politieke keuzes, ratio en eerlijkheid.
Voorzitter. Misschien is de diepste schade nog niet eens gelegen in de som van al deze dossiers. De diepste schade van dit soort politiek is dat het vertrouwen verder wordt uitgehold. Hoe wil men mensen nog motiveren om te gaan stemmen wanneer ze keer op keer moeten ervaren dat voor de verkiezingen de taal van begrenzing, bescherming en gezond verstand wordt gesproken, en na de verkiezingen de taal van uitstel, uitzondering en bestuurlijke omwegen terugkeert? Het zwaaien met de Nederlandse vlag verdwijnt weer uit beeld. Hoe wil men de kloof tussen kiezer en politiek verkleinen wanneer diezelfde politiek haar geloofwaardigheid zo hardnekkig op de proef blijft stellen? Daarom raakt juist deze regeringsverklaring aan iets groters dan de coalitie. Ze raakt aan de geloofwaardigheid van ons parlementaire stelsel.
Wij zijn hier om te toetsen op betrouwbaarheid, consistentie en bestuurlijke ernst. Deze regering is vriendelijk van toon, maar onvoldoende open en zuiver over haar keuzes. Ze is ambitieus in formulering, maar mager in eerlijkheid over de rekening. Ze spreekt de taal van verbinding, maar vergroot in de praktijk de kloof tussen kiezer en politiek. Daarom stel ik een heel simpele vraag: hoe denkt de regering het vertrouwen in politiek en democratie te herstellen zolang zij blijft regeren met een ander verhaal dan waarmee zij het vertrouwen van de kiezer heeft gewonnen?
Voorzitter. Een democratische rechtsstaat kan veel verdragen, meningsverschillen, minderheidskabinetten en zelfs impopulaire maatregelen, maar wat hij op den duur niet verdraagt, is dat politieke ethiek steeds verder wordt opgerekt. We wensen het kabinet veel wijsheid toe en sluiten af met de stelling: ethiek is geen elastiek.
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u wel. Wenst een van de leden nog het woord in de eerste termijn? Dat is niet het geval. Dan schors ik de vergadering tot 17.20 uur.