Verslag van de vergadering van 12 mei 2026 (2025/2026 nr. 28)
Status: gecorrigeerd
Aanvang: 17.34 uur
De heer Van den Oetelaar i (FVD):
Dank u, voorzitter. Ook dank aan de minister. Onze fractie steunt het behoud van contant geld als fundamenteel recht van de burger. Cash is een essentieel instrument voor privacy, vrijheid en maatschappelijke veerkracht. Alleen met contant geld bestaan er momenteel echt anonieme betalingen en is er bescherming tegen digitale surveillance door banken, overheden of techbedrijven. In een tijd waarin CBDC's en digitale euro's op de loer liggen, is het behoud van chartaal betalingsverkeer een tegenwicht tegen de volledige traceerbaarheid van elke euro die een Nederlander uitgeeft.
Daarom erkennen wij dat deze wet een poging doet om de infrastructuur van geldautomaten en stortmogelijkheden te beschermen. Banken krijgen een zorgplicht. Particulieren mogen biljetten gratis opnemen en storten. DNB krijgt extra toezicht. Op zichzelf is dat een stap in de goede richting. Cash moet bereikbaar, betaalbaar en bruikbaar blijven.
Dit is echter niet het hele verhaal, want deze wet is vooral een bureaucratische pleister op een wond die de regering zelf heeft veroorzaakt. Jarenlang hebben het kabinet en de kabinetten ervoor met wetgeving en beleid keihard ingezet op digitalisering. PSD2, strenge antiwitwasregels, het verbod op contante betalingen boven de €3.000, de stimulering van pin only en de coronamaatregelen die contant geld bijna crimineel maakten: alles was gericht op het ontmoedigen van cash. Het vrijwillige Convenant Contant Geld bleek een papieren tijger. Nu het paard van Troje van de digitalisering de stallen heeft leeggehaald, komt de regering met nog meer regels om het beest weer een beetje in bedwang te houden. Dat is de ironie van dit voorstel: eerst creëert Den Haag met overijverige wetgeving een probleem, namelijk de afbraak van de cashinfrastructuur, en vervolgens dient dezelfde regering een nieuwe wet in om dat probleem op te lossen. Is dit nu de goede werking van het chartale betalingsverkeer of is dit gewoon de zoveelste vicieuze cirkel van Haagse regelzucht? Wij delen de terechte zorgen van de ondernemers. MKB-Nederland en de Raad Nederlandse Detailhandel hebben glashelder aangegeven dat contant geld in de kassa overvallen, ramkraken en agressie aantrekt. Personeel voelt zich onveilig, vooral 's avonds en in risicogebieden. De acceptatieplicht tot €3.000, hoe goed bedoeld ook, legt een extra last op de toonbank. De uitzonderingen voor nachturen, kleine ondernemers en onbemande locaties zijn broodnodig, maar wij vrezen dat ze in de praktijk te smal zullen blijken. Veiligheid mag nooit ondergeschikt worden gemaakt aan een ideologische voorkeur voor digitaal betalen.
En dan de kosten. De wet belooft gratis diensten voor particulieren, maar wie betaalt dat? De banken en uiteindelijk dus de rekeninghouder. Wij vrezen dat deze gratis diensten elders zullen worden doorbelast via hogere pakketprijzen, hogere zakelijke tarieven of een lagere rente op spaartegoeden. Is de minister het met ons eens dat er geen sprake kan zijn van echt meer gratis diensten als het serieuze risico bestaat dat de totale kosten voor de burger en de ondernemer toch weer stijgen? Of gaat het hier om een creatief boekhoudkundig kunstje, waarbij de ene hand geeft wat de andere hand later weer terugneemt?
Wij hebben daarom de volgende drie vragen. Vraag een: is de minister het met onze fractie eens dat deze wet een direct gevolg is van eerdere eenzijdige beleidskeuzes die cash hebben ontmoedigd en erkent hij dat dit een klassiek voorbeeld is van inefficiënt overheidsbeleid, waarbij de markt en de burgers eerst met regels in een bepaalde richting worden geduwd en waarbij vervolgens met nog meer regels wordt geprobeerd terug te keren naar een situatie die we eigenlijk nooit hadden moeten verlaten?
Vraag twee: deelt de minister onze zorg dat dit wetsvoorstel opnieuw meer bureaucratie en toezicht toevoegt, terwijl de kern van het probleem, de vrijwillige marktafbouw door banken en winkels, juist het gevolg was van de eerdere overheidsinterventie? Is de minister het met ons eens dat dit ongewenst is en dat we in plaats van meer regels beter kunnen kiezen voor minder belemmeringen en meer vrijheid voor bijvoorbeeld cashgeld?
Vraag drie: kan de minister garanderen dat de gratis opnames en stortingen voor particulieren niet zullen leiden tot hogere kosten elders in het bankpakket? Zo nee, waarom presenteert de regering dit dan als een pure verbetering voor de burger, terwijl het risico bestaat dat de gemiddelde Nederlander uiteindelijk meer betaalt?
Voorzitter. Forum voor Democratie wil cash maximaal faciliteren, geen afbouw meer van de automaten, geen verborgen kosten en een ruime acceptatieplicht met brede veiligheidsuitzonderingen. Maar wij weigeren mee te gaan in de illusie dat nog meer Haagse regels een probleem oplossen dat Den Haag zelf heeft helpen creëren. Laat de burger en de ondernemer vrij kiezen. Cash is vrijheid. Die vrijheid dienen we niet te verliezen door bureaucratie. We zien uit naar de antwoorden van de minister.
Dank u wel.
De voorzitter:
Hartelijk dank, meneer Van den Oetelaar. Dan geef ik graag het woord aan mevrouw Vogels. Zij spreekt namens de fractie van de VVD.