Verslag van de vergadering van 2 juni 2026 (2025/2026 nr. 31)
Status: gecorrigeerd
Aanvang: 21.35 uur
De heer Nicolaï i (PvdD):
Dank, voorzitter. Ik dank de minister en de initiatiefnemers. Ik heb echt met bewondering zitten luisteren hoe stevig, puntig, snel en gedegen alle antwoorden op alle vragen werden gegeven. Chapeau. We waren al voor de wet. Nu zijn we helemáál voor deze wet, met zulke verdedigers, die ook naar boven durven te kijken en zeggen: ja, we zijn er voor jullie. Die zorgvuldigheid: ja, perfect.
Dan zijn er veel vragen geweest over het lex certa-beginsel. Als ik het goed lees, staat er nu dat de bepaling zich richt op iemand die stelselmatig of anderszins op indringende wijze handelingen verricht. Maar eigenlijk zou je het zo moeten lezen dat de bepaling zich richt op iemand die gelet op de aard, de duur, de frequentie en de intensiteit stelselmatig of anderszins op indringende wijze handelingen verricht. Die vier woorden die ik er nu tussen zet, staan al in de toelichting. Hoe kan je het dan nog meer beperken dan in dit wetsvoorstel is gedaan? Vanuit mijn juridische deskundigheid zeg ik: dat hebben ze perfect gedaan.
Eigenlijk drong het pas helemaal goed tot me door na de vragen van de heer Schalk, maar als je artikel 285ba, eerste lid leest, dan staat er gewoon: er mogen bij minderjarigen geen conversiehandelingen verricht worden. Klaar! Dat is gewoon een verbod. Er staat niet bij "zonder hun toestemming". Dat is ook terecht, want het gaat om bescherming. Die bescherming hebben we nu eindelijk voor elkaar.
De heer Schalk zegt: als nu zo'n minderjarige zegt dat hij het zelf zo graag wil? Dan denk ik: hoe vrij zijn de mensen die dat willen?
Als de heer Schalk het niet erg vindt, wil ik even mijn verhaal afmaken. Ik wil nog even terugkomen op mijn eerste termijn. De heer Schalk vroeg: mag ik wel zeggen dat homoseksualiteit een zonde is? Daar hebben de initiatiefnemers van gezegd: ja, dat mag je zeggen. Maar als in een kerk, waar ook kinderen zitten, bij herhaling gezegd wordt dat homoseksualiteit een zonde is, en als daar ook de duivel bij wordt gehaald, is dan eigenlijk niet al de grens bereikt van wat wij vinden dat aanvaardbaar is? Wat voor impact heeft dat op de jongeren die daar zitten? Is dat niet een eerste stap van een bepaalde richting waarin je die jongeren gaat drijven?
Dat is ook mijn vraag. Ik was blij met wat mevrouw Becker daarover zei. Hoe vrijwillig is dan de keuze die jongeren maken om te zeggen: ik wil geholpen worden? Als dat geholpen worden in de vorm van een gesprek is, dan is dat prima. Ik hoorde de heer Schalk alsmaar zeggen: maar ze vragen om geholpen te worden. Maar als dat geholpen worden betekent dat dit soort conversiehandelingen worden verricht, zeg ik: nee, daar kan je ze niet in bijstaan.
Daarmee wil ik afsluiten. Het gaat inderdaad om kwetsbare jongeren. De mensen die hierboven op de tribune zitten en die het ondergaan hebben, zijn geen kwetsbare jongeren meer, maar ze waren wel kwetsbare jongeren op het moment dat het over hen heen kwam. Die kwetsbare jongeren moeten we beschermen. Daarom zal de fractie van de Partij voor de Dieren voor dit wetsvoorstel stemmen.
De heer Schalk i (SGP):
Ik vraag me nog steeds af in welke kerk de heer Nicolaï altijd zit, maar goed, dat terzijde.
De heer Nicolaï gaat nog even heel expliciet in op de positie van die minderjarige die geen conversiehandelingen mag ondergaan. Dan wil ik hem toch iets voorhouden. Kinderen van welke leeftijd dan ook mogen beginnen met een sociale transitie. Kinderen vanaf 12 jaar mogen beginnen met puberteitsremmers. Kinderen vanaf 16 jaar mogen beginnen met hormoonbehandelingen. En vanaf 18 jaar kun je een operatie ondergaan. Dat mag allemaal wél. Maar een kind dat zelf geholpen wil worden omdat hij worstelt en twijfelt over zijn genderidentiteit en daar heel graag een keuze in wil maken, mag dat niet. Is dat nou niet helemaal uit balans?
De heer Nicolaï (PvdD):
Dan vraag ik direct aan de heer Schalk wat hij bedoelt met kinderen die geholpen willen worden. Als hij met "geholpen worden" doelt op een goed gesprek of informatie, of dat soort zaken, dan is dat één ding. Als hij met "geholpen worden" bedoelt dat die kinderen naar een instituut worden gestuurd waar vervolgens conversiehandelingen, therapieën of wat dan ook op hen losgelaten worden waarvan vaststaat dat die medisch-ethisch niet deugen, dan zeg ik nee.
De heer Schalk (SGP):
Ik heb keer op keer hier in deze zaal betoogd dat ik absoluut afstand neem van handelingen die misdadig, crimineel enzovoort zijn. Er zijn echter jonge mensen, van bij wijze van spreken 16 of 17 jaar, die worstelen met iets waarbij we met z'n allen enorm aan het zoeken zijn naar wat het nou eigenlijk betekent. Dat gaat om genderidentiteit, genderzelfbeschikking en dergelijke. Dat zijn gewoon worstelingen voor jonge mensen. We weten dat er op dit moment schoolklassen van het mbo zijn waarin de helft van de jongelui zegt: ik weet eigenlijk niet meer precies of ik nou een jongen of een meisje ben. Dat is ook een stukje trend, waarbij ik steeds probeer voorzichtig te formuleren.
Stel nou dat zo'n jongere daarmee worstelt. Die heeft een genderidentiteit. Die heeft wellicht ook worstelingen rondom zijn seksuele identiteit; dat kan. Iemand heeft echter nog meer identiteiten, een religieuze identiteit bijvoorbeeld. Mag je als jongere een keuze maken? Als je 12 bent, mag je puberteitsremmers nemen. Je kunt op je 16de hormoonremmers nemen. Dat zijn hele ingrijpende maatregelen waar sommige mensen later enorm spijt van hebben. Mag je niet als 17- of 18-jarige zelf bepalen of je ondersteuning wil hebben van bijvoorbeeld een pastor, een mentor, een psycholoog of een hulpverlener? Dat bedoel ik met "ik wil graag hulp, want ik worstel met mijn identiteit".
De heer Nicolaï (PvdD):
Waar bestaat de hulp van die pastor of hulpverlener dan uit? Als die psychotherapie heet maar als die vroeger als conversietherapie werd aangereikt, dan zeg ik nee en dan zegt het ontwerp nee. Dat willen we nou juist niet. Als het een gewoon gesprek is waarin je openlijk informatie geeft over mogelijkheden enzovoort, enzovoort, dan is het een ander verhaal. De medische zaken waarover de heer Schalk het heeft, zijn allemaal zaken die onder medisch toezicht en op een medisch goedgekeurde wijze plaatsvinden. Daarbij is de medicus gehouden aan alle te volgen regels die voor medici gelden. Wat de heer Schalk zegt, is dus helemaal niet aan de orde. De heer Schalk brengt het punt van de keuzevrijheid naar voren. Ik betwijfel of iemand ... Dan heb ik net niet over de keuzes rondom trans en dat soort zaken. Ik heb het over iemand die voelt dat hij homoseksueel is. Hij zegt het zijn ouders en zijn ouders zeggen dat het niet deugt en dat je ervanaf moet. In de kerk wordt gezegd: homoseksualiteit is een zonde. Die mensen gaan vervolgens om hulp vragen. Wat is die hulp dan? Dat is mijn vraag: wat is die hulp?
De voorzitter:
Tot slot, de heer Schalk.
De heer Schalk (SGP):
Beide voorbeelden die de heer Nicolaï geeft, heb ik niet genoemd. Het ging mij om een jongere die worstelt met zijn genderidentiteit. Laat ik de vraag heel erg direct maken. Mag een jongere van bijvoorbeeld 17 jaar zelf dat oogmerk hebben? Het is hier goed uitgelegd hoe het met dat oogmerk zit. Als dus niet de ouders dat oogmerk hebben maar die jongere zelf, mag die dan vragen om ondersteuning, hulp en dergelijke om misschien dat element in zijn leven te veranderen? Dat is eigenlijk de vraag: mag hij dat oogmerk zelf hebben?
De heer Nicolaï (PvdD):
Hij mag altijd om hulp vragen, maar een conversietherapie krijgt hij niet.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik geef het woord aan de heer Schalk van de SGP.