Verslag van de vergadering van 29 juni 2026 (2025/2026 nr. 36)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 19.33 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Kemperman i (FVD):
Dank u wel, voorzitter. Minister en staatssecretaris, welkom in deze Kamer. Ik kan tegen collega Beukering zeggen dat in het Sinterklaasjournaal vorig jaar het grote pietenhuis werd omgebouwd tot militaire kazerne. Dat is voor u misschien mooi, maar ik kreeg het er een beetje koud bij.
Goed. De totale defensie-uitgaven bedragen dit jaar bijna 28 miljard. Nederland heeft zich verplicht de NAVO-norm te steunen door 3,5% van het bbp per jaar uit te geven aan defensie en 1,5% van het bbp per jaar te besteden aan bredere investeringen en relevante uitgaven, onder meer in het kader van maatschappelijke weerbaarheid en infrastructuur. Dit laatste was destijds voor deze Kamer een belangrijke voorwaarde om enkele uren voor de NAVO-top in te stemmen met de verhoging van de norm.
Voorzitter. De bestedingen liggen nu op nog niet de helft van die afgesproken norm van 5% en die norm is voorlopig niet haalbaar. Het geld kan niet worden uitgegeven. Maar we lezen ook dat Rijkswaterstaat geen geld heeft voor het noodzakelijke onderhoud van onze cruciale normale infrastructuur en dat Rijkswaterstaat nota bene aanbestedingen staakt. Mijn vraag aan de minister is: gaat een deel van die 1,5% van de Defensiebegroting nu naar de begroting van Rijkswaterstaat om onze bruggen, viaducten en wegen te onderhouden? Het mag van Forum ook besteed worden aan extra zorg, cultuur of onderwijs, waar al jarenlang verschraling huishoudt, of aan lastenverlichting. Deze gulle toezegging aan de NAVO dient wel gefinancierd te worden. De extra miljarden worden deels via de vrijheidsbijdrage door burgers en bedrijven opgehoest. Dit oorlogsgeld wordt opgehaald via een combinatie van verborgen belastingverzwaringen. De bang gemaakte burger denkt dat hij uit solidariteit met onze oorlog een vrijwillige duit in het defensiezakje mag doen, maar wordt gedwongen meer belasting te betalen, zonder dat hij het weet. Dat is misleidende retoriek, vinden wij.
Voorzitter. Oorlog is lelijk. Wij storen ons aan de Hollywoodachtige reclamefilmpjes die Defensie uitzendt om jonge mensen te verleiden tot een glimmende carrière in de krijgsmacht. Jonge mensen die verleid worden met avontuur, sportiviteit en kameraadschap, goed betaald en inclusief opleiding en baangarantie. Zelfs onze koningin wordt als promotiemateriaal ingezet: stormbaan, schieten met een dienstpistool in gevechtstenue, met een Rolex en zonder gehoorbescherming. Dit onder het toeziend oog van een professioneel instructeur, ook zonder bescherming. Tja, afijn. Ze wordt nu luitenant-kolonel bij de reservisten na een gedegen parttime-opleiding van een jaar. Dit gebeurt in combinatie met de niet-aflatende angstpromotie dat we inmiddels al in een oorlog zijn, en de regelmatig aan de talkshowtafel aanschuivende experts en televisiegeneraals; zo hoorde ik ze net noemen. Je zou bijna denken aan een campagne doorspekt met desinformatie of tenminste zonder volledige informatie.
Voorzitter. Ik vraag de minister: is het niet veel eerlijker om jonge mensen compleet en volledig, en dus eerlijk, te informeren over de horror die oorlog ook is? Revalidatiecentra, een dronepiloot die met een joystick weerloze mensen opblaast en militaire kerkhoven laten zien en ouders van omgekomen militairen aan het woord laten: dat zou eerlijk zijn. Wat vindt de minister hiervan: jonge mensen bang maken en verleiden met eenzijdige informatie, zodat ze opgeleid gaan worden voor de inzet aan een of ander Oost-Europees front? Zou zij kinderen aanraden het leger in te gaan met deze toekomst in het verschiet? Graag een reactie van de minister, want we koersen dom af op een escalatie met Rusland. Tenminste, voor enige de-escalatie zien wij nog weinig enthousiasme.
Minister, u weet zelf uit onderzoeken van de RAND Corporation, de Amerikaanse neoconservatieve defensiedenktank, op nog geen 100 meter hiervandaan gevestigd, dat Nederlandse kinderen sneuvelbereid zijn en dat de Amerikaanse belangen het beste met Europese kinderen kunnen worden beschermd. Dat scheelt Amerikaanse troepen. Wanneer u twijfelt aan deze woorden: vraagt u het gerust na bij uw voorganger, minister Brekelmans, en nu uw partijleider. Hij was vip-spreker op de kantooropening van deze denktank, die nota bene 90% van haar financiering ontvangt uit het Amerikaanse ministerie van Oorlog, het Pentagon.
Voorzitter. Nog maar kortgeleden sprak de Oekraïense president voor de vierde keer ons nationale parlement toe, een eer die alleen de allergrootsten in de geschiedenis bij elkaar pas drie keer eerder was toegekomen. De aanleiding was de oprichting van een schadefonds, waarmee Oekraïne kan worden hersteld en de oorlogsschade kan worden opgevangen. Zelensky kreeg heel veel geld toegezegd door parlementen in Europa. En kort hiervoor werd bekend dat ons land een heuse dronefabriek bouwt, nota bene geleid door de broer van toenmalig staatssecretaris Tuinman als directeur.
Kort na het bezoek van de president van Oekraïne kondigde minister Brekelmans aan dat Nederland en Oekraïne een overeenkomst hebben getekend om samen drones te produceren en enkele maanden later sluit de heer Zelensky een overeenkomst met Saudi-Arabië om drones en dronetechnologie te exporteren. Daarnaast richt hij tien exportcentra op die de vermarkting van de Oekraïense wapenproductie faciliteren. En deze centra komen in Europese partnerlanden. Hiervoor, voor de productie van drones, ontving Oekraïne 6 miljard van Europa.
Voorzitter. Forum voor Democratie heeft hierover de volgende vragen aan de minister. Is er destijds grondig onderzoek gedaan naar de schijn van belangenverstrengeling van een familielid in de eerste graad van een verantwoordelijk bewindspersoon? En zo ja, wat was hiervan de uitkomst? En vooral: wat waren de overwegingen? Hoe is binnen het kabinet beoordeeld dat een topmilitair op het gebied van dronetechnologie direct overstapt naar een commerciële functie bij een private onderneming in dezelfde technologie? Mag dat? Is dit bedrijf direct of indirect betrokken bij de overeenkomst die Nederland met Oekraïne sloot om de droneontwikkeling en -productie mogelijk te maken? En hoe garandeert de minister dat de gelden die zijn toegezegd aan Oekraïne voor het herstel van oorlogsschade niet worden gebruikt voor het opzetten van wapenproductie, waarmee overproductie leidt tot de export van wapens over de hele wereld? En kan de minister aangeven of dergelijke defensiehubs van Oekraïne ook in partnerland Nederland worden gestationeerd?
Voorzitter. Forum voor Democratie staat niet principieel onwelwillend tegenover een sterke defensie. Veel mensen herinneren zich nog hoe de heer Baudet in de Tweede Kamer het schandalige materieel liet zien waarmee onze troepen het moesten doen. Wij hebben wel vraagtekens bij de offensieve ramkoers die wij varen, de oorlogsretoriek en de slaafse gehoorzaamheid aan de NAVO.
In de memorie van toelichting lezen we voor het eerst in lange tijd "dat het reëel is dat Nederland via artikel 5 van het NAVO-verdrag direct betrokken raakt bij een grootschalig gewapend conflict. Een sterke en vooral slimme krijgsmacht die het gevecht lang kan volhouden, is daarom noodzakelijk." Bedoelt Defensie hiermee dat militaire conflicten, zoals nu in Oekraïne, feitelijk als onwinbaar worden gezien? Waarom stelt men — ik citeer — "lang kunnen volhouden" al ambtelijk als het maximaal haalbare? Forum ziet graag politici en diplomaten die streven naar het zo snel mogelijk beëindigen van conflicten en het normaliseren van betrekkingen. Graag een reactie van de minister.
Voorzitter. Het dienjaar zou het personeelstekort bij Defensie moeten oplossen. Echter slechts 40% blijft als beroepsmilitair en 16% begint als reservist. Hoeveel tussentijds uitstromen is onbekend, maar de motivatieproblemen zijn groot. Een regulier dienstjaar kost ongeveer 100.000 euro per deelnemer. Dit resultaat duidt op een mislukking. Wanneer is het genoeg en stoppen we met dit soort geldverspilling? Misschien is het lage succes uiteindelijk wel een mooi resultaat en zijn jongeren niet bereid om te vechten in een oorlog. Kan de minister expliciet bevestigen dat de belofte van voormalig staatssecretaris Tuinman om de actieve dienstplicht niet opnieuw te activeren, standhoudt?
Forum voor Democratie staat achter een sterke, goed uitgeruste en gemotiveerde krijgsmacht, die kan samenwerken met anderen en ingezet kan worden voor de verdediging en voor humanitaire operaties. Maar wij weigeren mee te gaan in de paniekretoriek die ons land steeds dieper meesleurt in een proxyoorlog die niet de onze is, ook al doen we nog zo ons best om ons hierin te mengen. Wij weigeren te doen alsof het normaal is dat Nederlandse jongens en meisjes straks moeten vechten vanwege een escalatie die elders wordt bepaald. Wij hebben moeite om te accepteren dat de dreiging van Rusland als een natuurwet wordt gepresenteerd, zonder ooit serieus ons eigen aandeel in die escalatie te bezien, noch de mogelijkheden van diplomatie, en een realistisch veiligheidsakkoord met een land waarmee we kort daarvoor 400 jaar betrekkingen vierden, investeerders naar onze Zuidas lokten en culturele uitwisseling organiseerden.
En ja, voorzitter, Rusland viel Oekraïne binnen. En nee, voorzitter, wij zijn niet voor Rusland. Wij willen alleen geen allesvernietigende oorlog die ons wordt geadviseerd door experts die een leven lang in oorlog zijn geconditioneerd. Wij willen vrede, normale betrekkingen en handel. En daarom vragen we de minister concreet: is het kabinet bereid het risico te accepteren dat ons land door escalatie betrokken raakt in een oorlog met een kernmacht? Is het niet beter fors te investeren in onze noodlijdende maritieme defensie-industrie, in plaats van nog meer wapens te doneren voor het slagveld en te investeren in een niet te winnen uitputtingsoorlog? Vroeger bouwde Nederland de beste onderzeeërs ter wereld. Nu kopen we ze van Frankrijk en trekt Duitsland zijn fregatorders terug.
Voorzitter. Nederland verdient een serieus defensiebeleid en FVD zal dit kabinet kritisch volgen. Zolang de fundamenten van dit beleid niet veranderen van escalatie naar de-escalatie, van proxyoorlog naar eigen soevereiniteit en van paniek naar realisme, zullen wij tegen deze begroting stemmen. Ten slotte hebben wij groot respect voor de veteranen die afgelopen zaterdag Veteranendag vierden en oprecht de belangen van ons land overal ter wereld en in de geschiedenis hebben gediend.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Petersen van de fractie van de VVD.