Verslag van de vergadering van 6 oktober 2026 (2026/2027 nr. 03)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 15.56 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Schalk i (SGP):
Mevrouw de voorzitter. Het is morgen precies een halfjaar geleden dat de minister-president hier was voor het debat over de regeringsverklaring. Toen heb ik hem een raadseltje verteld. Ik vertel het nog even in het kort voor de andere ministers die hier zitten. Het ging over de oude man, die onderweg naar de stad op een splitsing kwam en niet wist welke weg hij zou moeten nemen, en over het kleine jongetje dat zei: deze weg is heel kort, maar ook heel lang en de andere weg is heel lang, maar ook heel kort. Toen liep het jongetje hard weg en liet de oude man helemaal alleen achter. Welnu, de oplossing van dat raadsel leek toen zo simpel. Een halfjaar verder moet ik wel met een bekende Bijbelse uitdrukking zeggen: hoe lang hinkt gij op twee gedachten? Dat ging destijds over het kiezen tussen het dienen van God of van de afgoden. Vandaag gaat het hinken op twee gedachten over de keuze voor links of voor rechts. Allebei tegelijk gaat niet. Nederland snakt naar een vaste koers in het landsbelang. Sinds vorige week lijkt het erop dat het kabinet toch de korte weg kiest door over links te gaan, door voor dit moment de bezuinigingen op de sociale zekerheid te parkeren. Dat uitstel wordt door de vakbonden en de linkse partijen als een overwinning gezien, maar die euforie zal snel versmoren als duidelijk wordt waar de rekening komt te liggen. Immers, de grote vraag is wat er gebeurt met de begrotingen als de kaasschaaf gehanteerd gaat worden. En hoe, is mijn vraag aan de minister-president, voorkomt het kabinet dat het gedoe opnieuw begint bij de begrotingen of straks bij de Voorjaarsnota?
Het is duidelijk. Als het kabinet de korte route over links kiest, hebben we er heel wat problemen bij. De boerenstand wordt dan hard geraakt en we worden voor ons voedsel afhankelijk van het buitenland. Ondernemers worden gekraakt, de economie gaat op slot, de energievoorziening komt niet op orde en de energierekening wordt onbetaalbaar. Daar gaan we lang last van houden. Wat de SGP betreft kan het kabinet nog steeds kiezen voor de meer rechtse route met realistisch bestuur en gedegen financieel beleid. Daar zijn wij voor. Net als voor het gezin, voor het leven, voor Israël, voor de boeren, voor de ondernemers, voor inperking van de asielinstromen voor onze veiligheid met sectoren als politie en defensie. Ik loop een paar van deze punten langs.
Eerst het gezin. Dat staat voor de SGP voorop als hoeksteen van de samenleving. Daar moet warmte en geborgenheid zijn en dat vraagt om stabiele gezinnen waarin kinderen mogen rekenen op ouders die voldoende inkomen hebben om binnen het gezin zelf keuzes te maken. En daar schort het aan bij de plannen van het kabinet, want opnieuw komen de eenverdieners er bekaaid af. De kloof tussen een- en tweeverdieners wordt zelfs nog vergroot door de verhoging van de arbeidskorting. En dat terwijl de minister-president bij het debat over de regeringsverklaring hier een toezegging heeft gedaan de Kamer uiterlijk bij de Miljoenennota inzicht te geven in de uitwerking van de nieuwe kindregeling en de gevolgen daarvan voor het verkleinen van de kloof tussen een- en tweeverdieners. Waar kan ik de inlossing van deze belofte in de Miljoenennota terugvinden?
Ik zei het al, kinderen hebben recht op geborgenheid en warmte, veiligheid en zorg. Die bied je niet door te komen met de vergaande wet over draagmoederschap, louter om de kinderwens van iemand anders te vervullen. Je weet van tevoren dat het kind de meest fundamentele relatie kwijtraakt, namelijk die met de moeder die haar kind negen maanden onder het hart heeft gedragen. Is de regering bereid een pas op de plaats te maken en het belang van het kind centraal te gaan stellen? In dat gezin moet je veilig zijn, ook al ben je nog heel klein, ja, zelfs al lig je nog in de moederschoot. Jaar in, jaar uit waarschuwt de SGP tegen de toenemende abortusaanvallen, aantallen moet ik zeggen. Inmiddels zijn dit er rond 40.000 per jaar. Dat is meer dan 100 per dag. Zomaar één vraag: is de premier echt van mening dat dit allemaal noodgevallen zijn? Dan is het toch schokkend als je deze zomer hoort van een proef met late abortussen op sociale gronden? Kinderen waarvan de geboorte wordt opgewekt na 22 tot 24 weken zwangerschap en die gewoon levensvatbaar zijn, worden vervolgens niet verzorgd, zodat ze vanzelf wegsterven. Dat is toch tenhemelschreiend, letterlijk? Hoe ziet de minister-president dat? Valt dit puur juridisch onder dood met voorbedachten rade of onder dood door schuld? En wat is moreel gezien eigenlijk precies het verschil tussen zo'n ongeboren kindje van 23 weken en een van 25 weken of 39 weken zwangerschap? Is de regering bereid deze pilot stil te leggen en eerst een fundamenteel debat te voeren over het afwijken van de bestendige wetstoepassing?
Mevrouw de voorzitter. Veiligheid is niet alleen nodig binnen de gezinnen, maar ook in ons land. Vandaag mogen we wel ons diepe respect uitspreken voor onze politiemensen. Als je ziet wat die voor de kiezen krijgen … Dat is onbeschrijfelijk. En het gaat van kwaad tot erger. Het is zonneklaar dat onze politie vooral wordt geconfronteerd met beroepsrelschoppers, die elke gelegenheid aangrijpen om de openbare orde te verstoren. Waarom komen deze relschoppers als ze wetten overtreden, ermee weg, meestal zonder boete of zelfs zonder geregistreerd te worden? Welke mogelijkheden biedt het snelrecht om mensen niet alleen op te pakken maar hen ook te laten opdraaien voor de door hen veroorzaakte schade?
Onze veiligheid vraagt ook om een blik op het wereldtoneel. Dan kom ik bij onze defensie. Defensie, dat gaat over het geheel aan maatregelen, middelen en de krijgsmacht waarmee een land zichzelf en bondgenoten beschermt tegen aanvallen en bedreigingen. Dat geldt voor ons land, maar natuurlijk ook voor al die landen in de brandhaarden van deze wereld. Binnen de NAVO staan we pal voor het recht van zelfverdediging van al onze bondgenoten. Mijn vraag is: geldt dat ook voor landen die geen onderdeel zijn van de NAVO, zoals Oekraïne, Sudan, Israël, Somalië en de Democratische Republiek Congo?
Wereldwijd is er veel aan de hand. Dat heeft ook consequenties voor de enorme migratiestromen, die ook Nederland raken. De fractie van de SGP was van mening dat de Asielnoodmaatregelenwet een goede stap was, maar helaas heeft die wet het uiteindelijk niet gehaald toen door een aantal partijen in deze Kamer om opportunistische redenen de medemenselijkheid die in de novelle werd aangereikt, niet werd aanvaard. Veel partijen verwezen destijds naar het Migratiepact. Kan de minister-president aangeven wat inmiddels de effecten van dat pact zijn? Er is veel overlast van asielzoekers. Is het met snelrecht mogelijk om mensen die zich hier niet weten te gedragen, snel terug te zenden?
Mevrouw de voorzitter. De SGP vraagt ook aandacht voor de boeren. Onze boeren verdienen onze steun. Ze zorgen voor de voedselvoorziening en ze dragen mede zorg voor natuur en milieu door te innoveren en door mee te doen aan agrarisch natuur- en landschapsbeheer. Maar het wipwapbeleid van de laatste decennia brengt hen tot wanhoop. De generieke-uitstootnorm in het laatste plan van de regering vraagt onhaalbare investeringen voor de boeren, juist de extensieve bedrijven worden hard geraakt en provinciale gebiedsprocessen worden doorkruist. Hoe gaat de regering de onlangs aangekondigde maatregelen zo ombuigen dat het behapbaar is voor onze boerenbedrijven? Boeren zijn ook nog eens ondernemer, net als al die mensen in tal van sectoren die hun ondernemerschap tonen en zorgen voor economische impulsen. Wanneer gaan de ondernemers iets merken van de ambitie van het kabinet om te snoeien in regelgeving?
Mevrouw de voorzitter, tot slot. Toch nog iets over de minderheidscoalitie. Er is een opmerkelijk verhaal over David, die koning werd over twaalf stammen van Israël. In de Kronieken van Israël is genoteerd wat elke stam aanbracht. De ene stam had 4.000 soldaten, de volgende had er 7.000 en er was er ook eentje met 20.000 of zelfs 50.000 krijgers. Dan staat er ineens één stam tussen genoemd met maar 200 man, een minderheid, zou je kunnen zeggen. Maar weet u wat daarover in de Bijbel staat? Dat waren "mannen met verstand van de tijden". Verstand van de tijden, dat hebben we nodig: dat we gaan verstaan, zien, begrijpen wat er nu eigenlijk echt aan de hand is. In de Bijbel zien we keer op keer dat het niet goed gaat als we God, de schepper van hemel en aarde, vergeten. Dan loopt het gewoon spaak. Als je kijkt naar de problemen in ons land, lijken ze wel onoplosbaar. Wordt het niet eens tijd om ons te bezinnen, terug te keren naar Gods goede geboden, die heilzaam zijn?
Verstand van de tijden. In de Statenvertaling van de Bijbel staat een mooie kanttekening, een toelichting op die term. Dat is: "verstandige en ervaren mannen, die goeden raad konden geven, op welken tijd men allerbest wat zou mogen of kunnen doen of laten, hetzij in den krijg en de regering, of ook in de landbouwerij".
Mevrouw de voorzitter. Dat wens ik het kabinet toe: verstand van de tijden.
Ik dank u wel.
De voorzitter:
Meneer Bovens, voor een exegese.
De heer Bovens i (CDA):
Het is natuurlijk goed om nog even Augustinus aan te halen: wij zijn de tijden. Maar dat zal ik bij de heer Schalk niet doen.
De heer Schalk (SGP):
"Wij zijn de tijden."
De heer Bovens (CDA):
Ik wil wel wijzen op wat hij zei over kiezen voor links of rechts. Hij had daar een mooie Bijbeltekst bij. Dat is een goeie. Ik heb even gekeken, maar ik zie bij Jozua 1 staan: zorg dat je je houdt aan de wet, wijk daarvan niet af, naar rechts noch naar links, dan zul je overal slagen. Volgens mij zegt de Bijbel dat het in het midden te vinden is.
(Hilariteit)
De heer Schalk (SGP):
Ik ben natuurlijk ontzettend blij als ik andere Bijbelteksten hoor dan die ik zelf gelezen heb. Inderdaad, bij Jozua was dat het geval. Dat ging natuurlijk overigens wel over de doordocht door de Jordaan. Als je dan naar links of rechts ging, kwam je nergens. Ik vind dat toch nog wat anders dan een politieke keuze die hier gemaakt wordt, maar dank voor de prachtige suggestie.
Voorzitter, dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik geef graag het woord aan mevrouw Perin. Zij spreekt namens Volt.