De commissies voor Europese Zaken (EUZA) en Justitie en Veiligheid (J&V) hebben op 10 maart 2026 antwoorden gekregen van de Europese Commissie op vragen over het Rechtsstaatrapport van de Europese Unie (EU) voor 2025. Eerder ontvingen de commissies al een antwoord van de regering op de gestelde vragen. De commissies besloten de antwoorden voor kennisgeving aan te nemen.
Rechtsstaatrapport 2025
Het in juli 2025 gepresenteerde rechtsstaatrapport van de Europese Commissie bevat een overzicht van de staat van de rechtsstaat in de EU als geheel en in de verschillende lidstaten. Ook geeft het rapport de veranderingen weer sinds het vorige rapport, van 2024. Verder bevat het verslag vier landenhoofdstukken over de ontwikkelingen in de kandidaat-lidstaten Albanië, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië, als aanvulling op de werkzaamheden in het kader van het toetredingsproces.
Impact en versterking van het rapport
De leden van de fractie GroenLinks-PvdA gaven aan met zorg kennis te hebben genomen van het Rechtsstaatrapport 2025. Hoewel de Europese Commissie in algemene zin vooruitgang meldt, zien de fractieleden in meerdere lidstaten juist een patroon van versnelde achteruitgang. Na zes jaarlijkse rapporten lijkt het effect volgens de leden beperkt, en achten zij vrijwillige opvolging en vrijblijvende bespreking in de Raad onvoldoende om structurele schendingen te keren. De leden vroegen de Europese Commissie daarom hoe zij zelf de impact van de rapporten beoordeelt en of zij overweegt het instrument te versterken door aanbevelingen te koppelen aan onder meer financiële prikkels.
De Europese Commissie geeft in haar antwoord aan dat zij de impact van de rechtsstaatrapporten de afgelopen zes jaar als positief beoordelen. De Commissie merkt hierbij ook op dat de aanbevelingen die zij sinds 2022 hebben gedaan voor meer dan twee derde volledig of gedeeltelijk zijn opgevolgd.
Over de koppeling aan financiële prikkels, wijst de Europese Commissie erop dat het rechtsstaatverslag onderdeel zal uitmaken van het meerjarig financieel kader voor 2028-2034. De Commissie wil financiële steun bieden aan lidstaten voor maatregelen ter versterking van de rechtsstaat en de grondrechten, en tegelijkertijd sterke waarborgen en voorwaarden opleggen om ervoor te zorgen dat de EU-begroting wordt beschermd.