De Eerste Kamer heeft dinsdag 7 juli ingestemd met de begroting van het Klimaatfonds voor 2026. De fracties van GroenLinks-PvdA, ChristenUnie, CDA, SGP, D66, VVD, 50PLUS, Van de Sanden, OPNL en Walenkamp stemden voor de begroting. De fracties van Volt, FVD, SP, PvdD, PVV, JA21, BBB, Visseren-Hamakers, Beukering en Van Gasteren stemden daartegen. Op maandag 6 juli debatteerde de Kamer met minister Van Veldhoven van Klimaat en Groene Groei over het fonds. Tijdens dat debat zijn drie moties ingediend. Een motie is aangehouden, de andere moties kregen onvoldoende steun en zijn verworpen.
Verworpen moties
-
-De motie-Visseren-Hamakers over kernenergie.
-
-De motie-Visseren-Hamakers over herverdeling middelen percelen.
De minister heeft beide moties ontraden.
Aangehouden motie
-
-De motie-Crone c.s. over oprichten van een flexibel waarborgfonds. Op basis van de precieze tekst van de motie heeft de minister de motie ontraden.
GroenLinks-PvdA: Vertraging onaanvaardbaar
Senator Crone zei dat vertraging in het beleid tegen klimaatverandering onaanvaardbaar is. Hij vroeg of de geplande evaluatie in het voorjaar van 2027 niet te laat is. Hij maakte zich zorgen over de ontwikkelingen in het warmtedossier. Steeds meer initiatieven stoppen. Gemeenten moeten plannen per wijk neerleggen, maar de invulling komt pas in 2037. Kunnen we niet veel sneller werken met kansrijke projecten en overstappen op kosten gebaseerde tarieven? Crone pleitte voor een waarborgfonds voor warmte-initiatieven. 'Dan stoppen ze wellicht niet binnenkort omdat ze al jaren in onzekerheid verkeren,' zei Crone.
BBB: Landbouw in Klimaatfonds
Volgens senator Panman is er minder dan 5% kans dat Nederland het klimaatdoel haalt en daar besteedt de overheid € 48 miljard belastinggeld aan. De fondsen zijn niet transparant, daarom zou het beter zijn om ze onder te brengen bij departementale begrotingen. 'De BBB wil haalbare doelstellingen. Overweegt de minister een wetsvoorstel om klimaatdoelstellingen uit de wet te halen?' Er staat een toezegging open voor een naamswijziging naar Klimaat- en Energietransitiefonds. Hoe staat het daarmee? Landbouw heeft nog steeds geen plek in het Klimaatfonds, terwijl het in het klimaatakkoord wel wordt genoemd als een van de vijf sectoren die moeten bijdragen aan het halen van de doelen. Om die bijdrage te kunnen leveren, zou het goed zijn als landbouw toegang krijgt tot het klimaatfonds.
Volt: Subsidie aan TATA doelmatig?
Senator Perin-Gopie zei dat het Klimaatfonds een instrument is waarmee Nederland uitvoering geeft aan de Europese klimaatwet. 'We beoordelen of iedere euro Nederland en de Europese Unie dichter bij de gezamenlijke doelen brengt.' Netcongestie is inmiddels een van de grote remmen. Toch neemt infrastructuur maar een kleine plek in het fonds in. € 2 miljard is gereserveerd voor afspraken met TATA Steel. Besteding van publieke middelen moet doelmatig zijn. Is dat zo in het geval van de subsidie aan TATA Steel? Verduurzamen wij vooral bestaande industrie of investeren we in de industrie van de toekomst, vroeg Perin-Gopie.
FVD: Parlementaire controle vrijwel onmogelijk
Senator Kemperman sprak mede namens de Fractie-Beukering. Het kabinet zet in op onhaalbare en dure klimaatdoelen, met een verwaarloosbaar resultaat. Maar de gevolgen ervan voor de economie zijn niet verwaarloosbaar. Zou het niet beter zijn om pas op de plaats te maken met de energietransitie totdat de infrastructuur op orde is? Het parlement kan nauwelijks oordelen over de besteding van het Klimaatfonds, dus daarom is het vrijwel onmogelijk als Eerste Kamer om begroting te controleren. Dat is gevaarlijk. Hij vroeg een toezegging van de minister dat zij een volledig overzicht geeft van de uitgaven, voorzien van een rechtmatigheidsoordeel.
Fractie-Visseren-Hamakers: Groot deel doet niets
Senator Visseren-Hamakers vroeg waarom activiteiten die nauwelijks bijdragen aan het halen van de klimaatdoelen worden gefinancierd vanuit het Klimaatfonds. Een groot deel van het budget staat niets te doen, in afwachting van projecten. Het overgrote deel van het beschikbare budget is gereserveerd voor kernenergie. Door het kabinet-Schoof is dat deel van het budget opgehoogd. Het lijkt ook niet teruggedraaid door dit kabinet. Klopt dat? Zijn we inmiddels niet meer afhankelijk van Rusland voor het verrijken van uranium, vroeg Visseren tot besluit.
SP: Erger voorkomen
Senator Van Aelst-den Uyl vroeg: 'Doen we nu eindelijk genoeg, gaan we het tij keren, gaan we de effecten mitigeren.' Erger voorkomen is van levensbelang, zei zij. Onderzoekers berekenen dat de kans dat Nederland de klimaatdoelen voor emissiereductie in 2030 gaat halen, klein is. En er zijn nog maar weinig concrete plannen om de emissiereductie van ná 2030 te halen. Wat kost dit onze inwoners? Huishoudens met lage inkomens worden harder geraakt in hun bestaanszekerheid. Zij zijn extra kwetsbaar voor de negatieve economische schokken die gepaard gaan met natuurrampen.
Beantwoording minister van Klimaat en Groene Groei
Nederland draagt bij aan de Europese klimaatdoelen met de Klimaatwet, en we zullen daar aanvullende doelen aan toevoegen, zei minister Van Veldhoven. Het fonds is inderdaad van naam veranderd en heet nu Klimaat- en Energiefonds. De verantwoording gaat via de jaarverslagen van het ontvangende departement. Volgend jaar zal dat op een plek beschikbaar worden voor dit fonds, waarmee controle makkelijker wordt, zegde zij toe.
Voor de decentrale overheden hebben we een andere plek waaruit zij geld krijgen, niet uit het fonds zelf. Er zijn geen extra middelen voor landbouw aan het fonds toegevoegd, omdat die sector eigen middelen heeft via het ministerie van Landbouw. Ook de minister wil over op kosten gebaseerde warmtetarieven. We hebben een energiemix nodig, met kernenergie in die mix. Binnenkort komt het kabinet met een rapport hierover. De afspraak met TATA Steel moet gaan leiden tot een forse emissiereductie.