De Eerste Kamer debatteerde dinsdag 10 november over de staat van de rechtsstaat met minister Van Weel en staatssecretaris Van Bruggen (beiden van Justitie en Veiligheid). Het was een voortzetting van het debat dat begon op 27 oktober. Tijdens het debat zijn vijf moties ingediend. De Kamer stemt dinsdag 17 november over vier moties.
Op 27 oktober debatteerde de senaat in eerste termijn met de minister en staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over de staat van de rechtsstaat. Het debat dat in de regel tweejaarlijks plaatsvindt, gaat niet zozeer over specifieke wetgeving maar over het beleid van de regering. De laatste keer dat de Eerste Kamer debatteerde over de rechtsstaat was in 2022 met het kabinet-Rutte IV.
De Kamer sprak uitgebreid over het dalende vertrouwen van de burger in de rechtsstaat, bedreigingen voor de rechtsstaat, zoals georganiseerde criminaliteit, toenemend antisemitisme en AI, maar ook over tekorten aan rechters en bij de politie, en manieren waarop de rechtsstaat kan worden versterkt. Er was aandacht voor de kwaliteit van wetgeving en rapporten over de Nederlandse rechtsstaat, zoals het jaarlijkse landenrapport van de Europese Commissie en dat van de Staatscommissie rechtsstaat dat in 2024 is verschenen.
In de tweede termijn op 10 november zijn vijf moties ingediend, waarvan er een is aangehouden. De Kamer stemt 17 november over de vier overgebleven moties. Naar aanleiding van het schrappen van een tentoonstelling in Amersfoort en de herdenking van de Kristallnacht op 9 november, is door veel fracties nogmaals aandacht gevraagd voor het toenemend antisemitisme in Nederland. De minister sprak zich in lijn met de zorgen van de Kamerleden nadrukkelijk uit voor de bescherming van Joods leven in Nederland.
Er zijn vijf moties ingediend:
-
-Motie-Dittrich c.s. over werkgroep om te verkennen welke rol de Eerste Kamer kan spelen bij tegengaan negatieve polarisatie in het publieke debat.
-
-Motie-Doornhof c.s. over onderzoek verbetering rechtmatigheidstoetsing door de Eerste Kamer.
-
-Motie-Van der Goot c.s. over een notitie over toegankelijke en bereikbare rechtsstatelijke voorzieningen. De motie kreeg het advies 'Oordeel Kamer' van de staatssecretaris.
-
-Motie-Schalk c.s. over voldoende capaciteit om bij massale wetsovertredingen de overtreders te vervolgen en eventuele schade te verhalen. De motie kreeg het advies 'Oordeel Kamer' van de minister.
-
-Motie-Kemperman c.s. over onafhankelijk onderzoek naar constitutionele risico's van bestuursrechtelijke en economische druk door overheidsorganen op volksvertegenwoordigers. Op verzoek van de minister besloot senator Kemperman de motie aan te houden.