Verslag van de vergadering van 7 april 2026 (2025/2026 nr. 24)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 15.55 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Walenkamp i (Fractie-Walenkamp):
Voorzitter, dank voor het woord. Allereerst felicitaties aan dit kabinet, dat het toch maar gelukt is om in relatief korte tijd met zo'n 70 pagina's te starten. We bekijken dit constructief. Staat u mij toe om een paar prioriteiten in te brengen: onderwijs, economie, veiligheid en ten vierde, capita selecta, errata et addenda.
Eén. Nederland verdient beter dan hoe het nu met het onderwijs gaat. Gelukkig heeft dit kabinet een aantal stevige onderwijsbezuinigingen uit het verleden teruggedraaid, maar er is nog wel het een en ander te verbeteren. Dan denk ik onder andere aan de PISA-uitslagen van een paar jaar geleden, waarin — zo kun je hier toch wel eerlijk zeggen — Nederland zo ongeveer het slechtste scoort. Het allerslechtste zelfs, omdat het in het verleden veel beter was. Diverse organisaties — de VO-raad, AOb, Beter Onderwijs Nederland, Ad Verbrugge — hebben hele concrete suggesties gedaan. Ik houd het even heel concreet. Is dit kabinet, zo vraag ik via u, mevrouw de voorzitter, bereid te komen tot een deltaplan om een aantal heel concrete lesoffensieven in te voeren? Dat is echt van nationaal belang, want als je de jongeren van nu niet beter voorbereidt op de toekomst, dan benadeel je hun leven, benadeel je de hele maatschappij en benadeel je de hele economie. Ik hoop dus echt dat het kabinet bereid is om daarop een heel duidelijke toezegging te doen.
Twee. Nederland verdient beter qua economie. De economie in ons land groeit matig, maar minder dan in andere landen. Andere landen doen het beter. Zie de rapporten van onder anderen Draghi, Letta en Wennink — driemaal een wake-upcall. Andere landen doen het beter. Wat kunnen wij daarvan leren? Doen wij als overheid genoeg om het bedrijfsleven kansen te geven, belemmeringen weg te nemen en rare regels af te schaffen? Doet het kabinet genoeg om het verdienvermogen van ons land beter in te zetten? Neen. Hier worden ook kansen gemist. Peter Wennink — ik refereerde daar al eerder meerdere malen aan — oud-leidinggevende van ASML, schreef dit najaar het ijzersterke rapport De route naar toekomstige welvaart. Hij deed hierin onder andere een stuk of twintig heel nuttige aanbevelingen. Een daarvan zou ik graag hier willen neerleggen, namelijk om iemand aan te stellen met vergaande bevoegdheden, die mag snoeien en die vergaande voorstellen mag doen om het huidige economische beleid te versterken. Hij noemde dat een commissaris die focust op de toekomstige welvaart.
Voorzitter. Voor zover mij bekend heeft dit kabinet daar nog geen definitief ja op gezegd. Het lijkt mij in het belang van de vergaande plannen van dit kabinet erg handig als het kabinet dit wel toezegt. Zo ja, hoe? En zo nee, wat dan wel? Nederland is immers gebouwd op ondernemerschap en telt 400.000 mkb-bedrijven en 1,2 miljoen zelfstandigen. Die krijgen het moeilijk als wij ze niet wat meer helpen. Nederland als handelsnatie moet weer op de kaart gezet worden.
Drie. Nederland verdient beter als het gaat over veiligheid. Ik woon zelf in Utrecht en ik zie het daar misgaan, bijvoorbeeld omdat de regels zo strikt zijn. Er mogen nog maar 70 daadwerkelijk functionerende camera's zijn in de enorme stad Utrecht. Als er ergens een camera wordt geplaatst omdat daar overlast is van bepaalde mensen, dan moet er elders één weg. Is dit kabinet bereid om daar ruimhartiger mee om te gaan? Immigratie en de stagnerende integratie eisen hun tol in onze samenleving. Nederland scoort — helaas, helaas — erg slecht op het gebied van femicide. Eén vrouw per week is in ons land daarvan het slachtoffer. Ik laat het even landen: één vrouw per week. Uit onderzoek blijkt dat ruim een derde daarvan gepleegd wordt door Syrische nieuwkomers. Ik verzin het niet. Het blijkt uit diverse rapporten. Wat gaat u hier serieus aan doen? De helft van onze bevolking bestaat uit vrouwen. Een hele hoop vrouwen — ik ben leraar in het dagelijks leven — voelen zich echt onveilig. Ik hoop dus echt dat u met een bepaald deltaplan komt of een serieuze toezegging doet.
Economische vluchtelingen uit landen als Marokko, Algerije, Nigeria en Ghana — voor zover wij het begrepen hebben — blijven hier vaak hangen omdat ze niet of nauwelijks teruggaan naar de landen waarnaartoe ze moeten terugkeren. Mevrouw Broekers-Knol heeft dat in het verleden als staatssecretaris geprobeerd. Dat was vrij lastig. Bent u bereid om intensieve akkoorden met die landen te sluiten, zodat mensen die terug moeten ook daadwerkelijk teruggaan? Er blijven hier namelijk nogal wat van dit soort mensen hangen. Wat ons betreft moeten de mensen die echt, echt, echt, echt, echt serieus vluchteling zijn hier opgevangen kunnen blijven worden. Ik vind dat echt heel belangrijk. Het is aan de rechter om te bepalen voor wie dat geldt. Dat is niet aan mij. Dit kabinet zou echt werk kunnen maken van het teruggaan van mensen die hier niet thuishoren, mensen die het beste weer terug kunnen naar het land van herkomst. Bent u bereid om bijvoorbeeld te korten op allerlei financieringsstromen bij deze mensen, zoals ontwikkelingssamenwerking? In hoeverre bent u daar wel en in hoeverre bent u daar niet toe bereid?
Ik heb drie punten. Ik gaf al aan: errata et addenda. Europa moet financieel gezond worden en blijven. Daarom hopen wij dat dit kabinet streng blijft wat betreft de eurobondsconstructies. Er zijn nu 27 lidstaten. Binnenkort zijn dat er 40. Vindt u dat al deze 40 landen een eigen Eurocommissaris moeten krijgen? Die krijgen dan allemaal een eigen portefeuille. Het dijt uit — u moet dan niet te veel naar mijn omvang kijken — en dat is echt wel een probleem. Even serieus: moeten we 40 ministers op Europees niveau willen? Primair moet het wat ons betreft zijn: veiligheid. Denk maar aan de EGKS, die is opgericht vanwege veiligheid. Secundair: de EEG, dus economisch. Tertiair zijn er een paar dingen die je kunt organiseren. Je zou het dus met veel minder Eurocommissarissen anders kunnen organiseren. Het verdrag geeft ook aan dat dat kan. Bent u bereid daarin te zoeken naar efficiency, ook omdat het democratisch deficit — ik denk vooral even aan Nederland — nog wel te verkleinen is? Dus: Europa financieel gezond, efficiënt, effectief en veilig.
Oekraïne wil NAVO-lid worden. Voor zover ons bekend, is 1 januari 2027 voorgesteld. Dat lijkt ons veel te vroeg. Een land dat zeer goed voldeed aan de Europese maatstaven was het land Zweden en dat moest minimaal drie jaar wachten. Ze voldeden aan alle eisen en aan het acquis communautaire. Hoe kijkt het kabinet daartegen aan? Voor de veiligheid van ons eigen land en ons eigen Europa zijn we heel benieuwd naar de reactie hierop.
Het derde punt is UNRWA. De subsidie hiervoor zou worden ingetrokken of aangepast. Ik hoef u niet uit te leggen, zeg ik via u, mevrouw de voorzitter, dat er nog wel wat er problemen zijn. Ik ga die wat betreft Hamas niet allemaal noemen. Bent u bereid te zoeken naar alternatieven, bijvoorbeeld via het Rode Kruis of via het Vaticaan, via kardinaal Pizzaballa, de franciscaan — ik meen dat oprecht — om die mensen toch zorg te verlenen? Die mensen hebben daar namelijk recht op, maar niet via deze organisatie, die toch — ik durf het bijna niet anders te zeggen — dubieus is.
Sta mij toe dan nog enkele regels voor te lezen van Potgieter. Wie kent hem nog? Potgieter is ongeveer de bekendste schrijver en ondernemer uit de negentiende eeuw. Potgieter streed voor de nationale trots en voor ondernemingslust.
Graauw is uw hemel en stormig uw strand,
Naakt zijn uw duinen en effen uw velden,
U schiep natuur met een stiefmoeders hand,
Toch heb ik innig u lief, o mijn Land!
Al wat gij zijt, is der Vaderen werk;
Uit een moeras wrocht de vlijt van die helden,
Beide de zee en den dwing'land te sterk,
Vrijheid een' tempel en Godsvrucht een kerk.
Gaarne uw reflectie hierop.
(Hilariteit)
De heer Walenkamp (Fractie-Walenkamp):
Veel zegen en wijsheid. Wij verwachten enkele toezeggingen.
Tot zover, mevrouw de voorzitter.
De voorzitter:
Ik dank u wel. Dat was binnen de tijd. U heeft nog 1 minuut en 46 seconden over voor de tweede termijn, kan ik u melden. Dan geef ik nu graag het woord aan de heer Van de Sanden van de Fractie-Van de Sanden. Hij spreekt mede namens de Fractie-Van Gasteren.