Verslag van de vergadering van 15 juni 2026 (2025/2026 nr. 33)
Status: ongecorrigeerd
Aanvang: 16.08 uur
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
De heer Kemperman i (FVD):
Dank u wel, voorzitter. Als ik collega Janssen iets mag aanraden, dan is het is het om zeker op het aanbod van collega Lievense in te gaan om te logeren bij hem in het mooie Zierikzee. Dat was geen gepland onderdeel van mijn betoog.
Voorzitter. Dank u wel, minister Heerma, voor uw aanwezigheid. Enerzijds zijn er 26 nationale programma's die om voorrang vechten en heeft de Rijksoverheid steeds vaker een centraliserende reflex met nood- en crisiswetten, terwijl we anderzijds in grote wetgevingstrajecten weer meer "decentraal, tenzij" zien, zoals in de Omgevingswet, die zich manifesteert in ruimtevisies op ieder niveau, of de Spreidingswet. Ik voel me net Ferry Mingelen: "enerzijds, anderzijds." U herkent het nog. Maar hierdoor raakt Nederland verward. Ik heb een voorbeeld uit de provincie waar ik zelf Statenlid ben. Het Rijk voert stikstofbeleid. De provincie zet hoger in met een verdubbeling van de stikstofvrije zones. Forse provinciale koppen op rijksbeleid dus. Er komt een nieuwe minister van de partij die al jarenlang roept dat ze de veestapel wil halveren. Die wil het stikstofbeleid top-down nog eens vier keer zo streng maken dan het vigerend rijksbeleid. De provincie reageert daarop door tegen de minister te zeggen: zoek het zelf maar uit; wij trekken ons stikstofbeleid in. Gaat dit nog over natuurbehoud in de provincie? Gaat dit nog over landbouw? Natuurlijk niet. Het zijn opportunistische — misschien is dat het woord — politici die hun ideologische stokpaardjes berijden over de rug van boeren, gezinnen en ondernemers en tijdens het spel de bakens blijven verzetten. Het komt de relatie tussen de verschillende overheden natuurlijk niet ten goede.
Wie heeft nog welke kerntaken als een hogere overheid zich steeds nadrukkelijker met de uitvoering bemoeit? Het huis van Thorbecke heeft funderingsproblemen en betonrot, omdat de uitvoerende macht van de wetgever in de praktijk verplaatst wordt naar regio's, regionale overlegstructuren, koepels en ngo's waar ongekozen bestuurders de plek innemen alsof zij daar het bevoegd gezag vertegenwoordigen, terwijl de juridische uitvoeringstaken naar de alsmaar uitdijende omgevingsdiensten verplaatst worden. Worden lagere overheden daarmee uitvoeringsknechten van rijksbeleid? Dat is bovendien rijksbeleid dat niet meer de belangen dient van de Nederlandse bevolking, die geen huis meer kan vinden, de energielasten en de boodschappen niet kan betalen, maar wel steeds meer gesubsidieerde natuur, verplichte energietransitie, dwingende vrijheidsbeperkende maatregelen en een niet aflatende asielstroom opgelegd krijgt. Er gaan tientallen miljarden naar buitenlandse oorlogen, klimaatdoctrine en massale immigratie en er zijn onbeheersbare lastenverzwaringen voor Nederlanders. Rijkswaterstaat kan de eigen infrastructuur niet meer onderhouden en de gemeentelijke jeugdzorg verschraalt.
Als dit vervolgens leidt tot onvrede, onrust en protesten, dan is het volk populistisch en zal de progressieve bovenlaag het volk nog één keer uitleggen hoe hun wereld in elkaar zit: "democratie mag, maar wel binnen kaders en die bepalen wij". Maar wat is nou die vrijheid zonder huis, zonder bestaan? Zoveel gewone Nederlanders kunnen amper bestaan. Goed, je mag demonstreren, maar met je rug tegen de muur en alleen als je geld hebt, is de vrijheid niet duur. U herkent waarschijnlijk deze woorden nog.
Voorzitter. Dit is een begroting van het provinciefonds, die ondanks verschraling van voorzieningen opnieuw in omvang is toegenomen. In de meerjarige doorkijk vlakt deze toename slechts marginaal af. Daarnaast zien we een vergelijkbare situatie als bij de gemeente van voortdurende onderhandelingen en wederzijdse afhankelijkheid. Aan de ene kant het IPO of de VNG en aan de andere kant het Rijk. Terwijl de lastendruk voor burgers historisch hoog is en blijft stijgen, zien we dat de provinciale voorzieningen alleen maar verder onder druk komen te staan. Tegelijkertijd zijn de verantwoordingen hierover steeds minder bruikbaar. Er zijn regelmatig zeer kritische opmerkingen van provinciale en gemeentelijke rekenkamers en de Algemene Rekenkamer over onderbesteding en zelfs onrechtmatige bestedingen.
Voorzitter. Forum voor Democratie kan daarom niet instemmen met deze begroting van het provinciefonds. Wij pleiten voor een grondige herziening van de financiële verhouding tussen Rijk, provincies en lagere overheden. Het is noodzakelijk om de sterk stijgende uitgaven van het provinciefonds, de druk op de kerntaken en de bestuurlijke verhoudingen structureel aan te kijken. Wij sluiten ons verder aan bij de vragen van de andere fracties tot op heden en zien uit naar een heldere reactie van de minister op de financiering van het provinciefonds en de hoogte van de uitkeringsfactoren, de bekostiging van provinciale taken en de mate waarin het Rijk ook volgens onze fractie onrealistische taken overhevelt.
Dank u wel.
De voorzitter:
Meneer Kemperman, dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Van Hattem namens de PVV.