Verslag van de vergadering van 29 september 2026 (2026/2027 nr. 02)
Status: gecorrigeerd
Aanvang: 16.21 uur
De heer Beukering i (Fractie-Beukering):
Voorzitter. Inderdaad mede namens de Fractie-Van Gasteren, wil ik graag collega Steenkamp feliciteren met zijn maidenspeech. Goed gedaan en welkom!
Wie namens Nederland spreekt over de Europese Unie — niet te verwarren met Europa, want dat is echt iets anders — moet ook durven vragen wat het beleid van die Unie ons allemaal kost, wie er echt van profiteert en wie er uiteindelijk transparant rekening over aflegt. Onze fracties willen de regering vandaag vier vragen voorleggen: over ons geld, over energie en defensie, over onze veiligheid en over het bestuur in Brussel zelf.
Eerst het geld. De Europese Unie beschikt over enorme budgetten, terwijl het zicht op de besteding daarvan nog steeds tekortschiet. Dat zeggen wij niet alleen. De Europese Rekenkamer zegt dat helaas al jaren, zonder enig zicht op verbetering. Bij het Herstelfonds worden betalingen aan lidstaten gekoppeld aan behaalde mijlpalen. Maar de gepubliceerde informatie over de uiteindelijke ontvangers, de daadwerkelijke kosten en de bereikte resultaten is volgens de Rekenkamer onvoldoende. Het gaat daarbij om miljarden euro's. Het blijft voor velen een black box.
Voorzitter. Een afgevinkte mijlpaal is nog geen bewijs dat belastinggeld doelmatig is besteed. Als niemand goed kan nagaan waar het geld uiteindelijk terechtkomt en wat het oplevert, dan moet de reactie niet zijn: laten we nu maar een nog grotere begroting maken en onszelf een eigen inkomstenbron gaan geven. Onze eerste vraag aan de regering is daarom: wil zij in Brussel eisen dat de besteding van het Herstelfondsgeld, maar ook van andere fondsen en budgetten, tot op het niveau van de uiteindelijke ontvanger controleerbaar wordt, inclusief werkelijke kosten en aantoonbare resultaten? En wil zij de eventuele, nog goed te keuren verdere groei van de EU-begroting daaraan verbinden?
Dan de energie. De industrie van de Europese Unie moet concurreren met bedrijven elders in de wereld. Volgens het rapport-Draghi betalen industriële afnemers in de EU voor elektriciteit grofweg twee tot drie keer zoveel als in de Verenigde Staten of in China. Gasprijzen lagen ten tijde van dat rapport drie tot vijf keer zo hoog als in de Verenigde Staten. Dat zijn geen kleine verschillen meer die een staalfabriek even snel kan wegorganiseren. Toch stapelen wij zelf groene voorschriften op groene voorschriften in het kader van het betere wensdenken. Duitsland heeft zelfs de laatste kerncentrales gesloten. Ondertussen doen sommigen alsof een staalfabriek kan draaien zodra het waait en de zon schijnt. Zonder subsidie gaat dat niet. Dat weet inmiddels iedereen. De gevolgen zien we in Duitsland. De industrie, maar ook de burger, heeft betaalbare energie nodig. Ook op een windstille winteravond. Wie dat negeert, organiseert zijn eigen verlies aan concurrentiekracht en draagvlak bij de bevolking en vervolgens ook zijn eigen ondergang: het Romeinse Rijk 2.0.
Daarbij komt sinds kort onze kwetsbaarheid voor storingen in de gasvoorziening. De aanslagen op Nord Stream 1 en 2, waarbij de leidingen werden uitgeschakeld als mogelijke route voor gaslevering naar de Europese Unie, vormden een probleem. De gasprijzen waren voor die aanslagen al sterk gestegen, maar gaan inmiddels door het dak. Iedereen houdt zijn hart vast voor de komende winter. De zelf veroorzaakte netcongestie zullen we maar even buiten beschouwing laten. De vernietiging van onze energie-infrastructuur en de netcongestie raken dus de leveringszekerheid van de hele Europese Unie, inmiddels ook die van Nederland. Gelukkig is in Duitsland een verdachte voor de Nord Stream-aanslagen aangeklaagd. De rechter moet nog over zijn schuld oordelen. We vragen de regering om in Brussel aan te dringen op openheid over deze aanslagen, de gevolgen voor onze energiezekerheid en de bestraffing. En dan kom je vanzelf bij Groningen. Daar zit nog 450 miljard kubieke meter gas in de grond. Dat vertegenwoordigt een enorme waarde. De omvang van die voorraad verplicht ons wel na te denken over onze strategische reserve. Als generaal buiten dienst weet ik daar helaas iets van. Laat over Groningen geen misverstand bestaan. Groningers hebben recht op veiligheid, op snel schadeherstel en op ruimhartige compensatie. De overheid is daarin jarenlang tekortgeschoten. Investeer daarom volop in woningversterking en aardbevingsbestendig bouwen. Onderzoek daarnaast onafhankelijk of technische ingrepen in het gasveld, waaronder stikstof- of CO2-injectie, ooit veilig toepasbaar zullen zijn. Veiligheid voor Groningers vereist niet dat wij onze strategische optie onomkeerbaar vernietigen. Juist in een noodsituatie kan het behoud van een bruikbare achtervang en voorraad van levensbelang zijn.
Ook is inmiddels door velen gevraagd om een expliciete afweging te maken over het behoud van het Groningenveld als noodvoorziening. Een strategische reserve bestaat niet alleen uit gas in de grond. Je moet ook de putten en de noodzakelijke infrastructuur beschikbaar houden. Daarom vragen wij de regering: stop onmiddellijk met het permanent afsluiten van de resterende daarvoor geschikte gasputten met cementpluggen. Onderzoek onafhankelijk welke putten en voorzieningen veilig behouden kunnen blijven als strategische reserve. Breng tegelijk in kaart wat nodig is om Groningers tegen aardbevingsrisico's te beschermen.
Voorzitter. Voor de goede orde: het behoud van die reserve is geen besluit om vandaag de gaswinning te hervatten. Maar wie de putten nu definitief onbruikbaar maakt, ontneemt de Europese Unie én Nederland een optie bij een toekomstige noodsituatie. Onze fracties zijn tegen die onomkeerbare stap. Is de regering niet bereid te stoppen, zelfs niet als dat in het belang is van de Europese Unie of als de Europese Commissie dat vraagt?
Voorzitter. Ons derde punt is defensie. De Europese landen moeten hun krijgsmachten versterken na decennia van verwaarlozing en bezuinigingen. Daarover ben ik als oud-militair volstrekt helder, na decennia van bezuinigingen die ik heb mogen meemaken. We moeten sneller kunnen samenwerken, vaker samen kunnen oefenen en waar dat zinvol is ook samen materieel aanschaffen. Maar daarvoor hebben wij de NAVO. Daarin zitten ook bondgenoten die voor onze veiligheid onmisbaar zijn, en die geen lid zijn van de Europese Unie. De voorzitter van de Europese Commissie heeft onlangs gesproken over een eigen Europees veiligheidsprotocol en plannen voor een Europese veiligheidsraad. Onze vraag is welk probleem wij daarmee oplossen dat we binnen de NAVO niet zouden kunnen oplossen. Een nieuwe structuur brengt nieuwe bevoegdheidsvragen, overlegtafels en het risico van verdeeld militair gezag met zich mee. Wij vragen de regering zich te verzetten tegen een zelfstandige defensiemacht op EU-niveau en tegen een Europese veiligheidsraad die de NAVO zou dupliceren en verzwakken. Als Nederland daarvoor een besluit moet goedkeuren waarvoor unanimiteit vereist is, wil de regering dan zo nodig haar veto daarover uitspreken? Samenwerking tussen Europese landen? Graag. Maar de zeggenschap over onze militairen en de verantwoordelijkheid voor hun inzet mogen nooit naar Brussel verschuiven.
Voorzitter. Ten slotte de verantwoording binnen de Europese Unie. De Europese Commissie vraagt lidstaten en burgers voortdurend om discipline en brave uitvoering van alle voorschriften en richtlijnen. Over Frankrijk en begrotingstekorten is al gesproken. Maar de Europese Unie moet ook kritisch kijken naar haar eigen uitgaven en vergoedingen. We willen dan toch iets vragen. Dat is niet alleen een verzoek van onze kant, maar ook van de Tweede Kamer. Op 16 juni van dit jaar nam de Tweede Kamer de motie-Van Baarle aan. Die werd gesteund door 147 van de 150 Kamerleden. De motie verzoekt de regering om zich in Europees verband onder meer bij de onderhandelingen over het volgende MFK in te zetten voor versobering van de vergoedingen van Europese politieke ambtsdragers. Onze vraag is heel concreet wat daaraan gedaan is. Ik kan dat verder uitbreiden, maar dat gaan we niet doen.
Voorzitter. Onze inzet is helder: verantwoording over ons geld, betaalbare en betrouwbare energie voor de Nederlanders en onze industrie, veiligheid voor de Groningers, met behoud van de strategische achtervang en voorraad, een sterke NAVO, en democratische controle op defensie en onze veiligheid. De Europese Commissie verdient pas vertrouwen als zij laat zien dat zij wel zorgvuldig en transparant omgaat met ons geld, onze industrie, onze veiligheid en haar eigen macht. Daar past het achteraf wissen van berichten niet bij.
We zien uit naar de antwoorden. Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u wel. Wenst een van de leden nog in de eerste termijn het woord? Dat is niet het geval. Dan schors ik tot 17.00 uur en gaan we daarna verder met de beantwoording van de regering in de eerste termijn. Ik schors tot 17.00 uur. Dan hebben we van 17.00 uur tot 18.00 uur de beantwoording. Van 18.00 uur tot 19.00 uur hebben we de dinerpauze.