Verslag van de vergadering van 30 juni 2026 (2025/2026 nr. 37)
Aanvang: 13.44 uur
Status: ongecorrigeerd
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
Stemming Begroting Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp 2026
Aan de orde is de stemming in verband met het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp (XVII) voor het jaar 2026 (36800-XVII).
(Zie vergadering van 16 juni 2026.)
De voorzitter:
Dan zijn aan de orde de stemmingen over het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaat voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp voor het jaar 2026 (36800-XVII). Er is eerder om een hoofdelijke stemming gevraagd. Wenst een van de leden een stemverklaring af te leggen? Dat is het geval. Mevrouw Karimi van GroenLinks-PvdA.
Mevrouw Karimi i (GL-PvdA):
Voorzitter. Onze fractie zal voor deze begroting stemmen, maar niet omdat wij tevreden zijn met deze begroting zoals die oorspronkelijk werd ingediend. Integendeel. De forse bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking gaan door. Het loslaten van de ambitie om 0,7% van het bni te besteden aan ontwikkelingssamenwerking en de daarbij behorende systematiek voor de berekening van de hoogte van het budget was voor ons onaanvaardbaar. Wij stemmen voor omdat de begroting na stevige onderhandelingen voor dit jaar is verbeterd. Met de nota van wijziging op de suppletoire begroting, waarover wij straks ook stemmen, wordt voor 2026 de koppeling met de 0,7% berekeningssystematiek hersteld, komt er ruim 329 miljoen extra beschikbaar voor onder meer humanitaire hulp en mondiale gezondheidszorg, blijft steun aan maatschappelijke organisaties mogelijk en wordt bovendien de Nederlandse bijdrage aan UNRWA hersteld. Dit zijn geen technische aanpassingen maar concrete verbeteringen, die het verschil maken voor mensen die afhankelijk zijn van Nederlandse steun. Tegelijkertijd is dit nadrukkelijk geen eindpunt. De structurele bezuinigingen blijven grotendeels overeind en Nederland blijft met deze begroting nog ver verwijderd van de internationale 0,7%.
De voorzitter:
Mevrouw Karimi, ik verzoek u om een stemverklaring een stemverklaring te laten zijn. Ik verzoek de leden aan deze kant om stilte te betrachten.
Mevrouw Karimi (GL-PvdA):
Voor vandaag geldt dat bij deze begroting dankzij de aangebrachte verbeteringen een eerste koerswijziging is gemarkeerd.
De voorzitter:
Mevrouw Karimi.
Mevrouw Karimi (GL-PvdA):
Om die reden zal de GroenLinks-PvdA-fractie voorstemmen.
De voorzitter:
De volgende keer graag een kortere stemverklaring, want daarvoor zijn ze bedoeld. Mevrouw Huizinga-Heringa.
Mevrouw Huizinga-Heringa i (ChristenUnie):
Voorzitter. Voor de ChristenUnie staat het belang van ontwikkelingssamenwerking voorop. In deze begroting komen per saldo niet meer middelen beschikbaar voor ontwikkelingssamenwerking; de verhogingen zijn een sigaar uit eigen doos. Door incidenteel geld te dekken uit kasschuiven laten we gaten ontstaan in toekomstige begrotingen. De minister heeft tijdens het debat onze zorgen hierover niet kunnen wegnemen. Dit kabinet geeft geen gehoor aan de wens van deze Kamer om de koppeling in haar oorspronkelijke vorm te herstellen of stappen in die richting te zetten. De koppeling is meer dan zomaar een afspraak. Ze is het fundament onder toekomstbestendige ontwikkelingssamenwerking. Juist in deze turbulente tijd is die basis hard nodig. Daarom stemt mijn fractie tegen deze begroting en de suppletoire begroting.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Van Apeldoorn.
De heer Van Apeldoorn i (SP):
Voorzitter. De begroting waar wij zo dadelijk over gaan stemmen, de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, is een PVV-begroting, ingediend door het vorige kabinet. Het vorige kabinet heeft besloten draconische bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking door te voeren, structureel 2,4 miljard. 90% van die bezuinigingen blijft staan met deze begroting en het beleid van dit kabinet. Zoals collega Huizinga net al zei: de koppeling wordt op geen enkele manier hersteld. De sigaar-uit-eigen-doosdeal met PRO, wat een kasschuifoperatie is, maakt dat voor onze fractie ook niet beter. Daarom zal mijn fractie tegen deze begroting stemmen en ook tegen de wijzigingsbegroting, de suppletoire begroting, waar we later over gaan stemmen.
Dank.
De voorzitter:
De heer Van Ballekom.
De heer Van Ballekom i (VVD):
Voorzitter. Ik heb de leden van de VVD-fractie geadviseerd voor de begroting te stemmen. We bijten zogezegd door de zure appel heen. Waar we wel belang aan hechten, is dat de minister snel duidelijkheid verschaft over de controles en de condities die hij verbindt aan de steun aan UNRWA. Dat is tijdens het debat niet uit de verf gekomen en dat betreuren wij. Maar we gaan ervan uit dat de minister dat nog corrigeert.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer De Vries van de SGP.
De heer De Vries i (SGP):
Dank, voorzitter. Bij de behandeling van de begroting vorig jaar heeft onze fractie laten weten dat voor volgende jaren herstel van de 0,7-koppeling met het bni voor ons een voorwaarde is voor goedkeuring. De koppeling wordt in de voorliggende begroting niet hersteld. Het voorgestelde alternatief is voor onze fractie geen oplossing, omdat de kasschuif het voor volgende jaren alleen nog maar moeilijker maakt om die koppeling te herstellen. Daar komt bij dat deze schijnoplossing de uitkomst is van een deal met GroenLinks-PvdA, waarbij de minister, blijkens het debat, ook heeft toegezegd de UNRWA-betalingen te herstellen. Dat is voor ons een onbegrijpelijke stap. Alles overwegend zullen de leden van de SGP-fractie daarom tegen de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp 2026 stemmen. Omdat de Wijziging begrotingsstaat losstaat van deze koppeling, kunnen we daar wel mee instemmen.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Visseren-Hamakers. Ik zie een heel dichtbedrukt velletje papier. Ik hoop dat u het wel bij een stemverklaring kunt houden.
Mevrouw Visseren-Hamakers i (Fractie-Visseren-Hamakers):
Zeker. Dit zijn mijn aantekeningen voor de hele dag, voorzitter.
(Hilariteit)
Mevrouw Visseren-Hamakers (Fractie-Visseren-Hamakers):
Die kan ik allemaal voorlezen als de Kamer dat wenst. Heb ik de vloer, voorzitter?
Het kabinet-Jetten heeft met deze begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp de bezuinigingen van 2,4 miljard euro per jaar van het kabinet-Schoof gewoon overgenomen. De kleine intensivering van 257 miljoen door het kabinet en de deal met PRO maken deze bezuinigingen niet ongedaan, dit terwijl de Eerste Kamer nog vorig jaar een motie heeft aangenomen die stelt dat Nederland zich zou moeten houden aan de internationale norm van 0,7%. Mijn fractie, die de Partij voor de Dieren vertegenwoordigt in de Eerste Kamer, zal dan ook tegen deze begroting stemmen. Ik ga ervan uit dat het kabinet een nieuwe begroting heeft klaarliggen die het nog vanmiddag bij de Tweede Kamer kan indienen voor het geval de Eerste Kamer de begroting wegstemt, om zo de situatie te voorkomen dat we zonder begroting het zomerreces ingaan. Als ik minister was, had ik dat gedaan. Als deze nieuwe begroting de bezuinigingen wel ongedaan maakt en een serieus plan omvat om aan de 0,7%-norm te voldoen, zou mijn fractie zo'n nieuwe begroting van harte ondersteunen.
Zal ik nu verdergaan met mijn aantekeningen?
De voorzitter:
Nee, nee, nee, dit is voldoende, lijkt mij. De heer Beukering.
De heer Beukering i (Fractie-Beukering):
Voorzitter, dank u wel. Mede namens de heer Walenkamp. Ik deel enkele overwegingen. De eerste is dat via een kasschuif feitelijk vooruit wordt gegrepen op begrotingsruimte van latere jaren, zelfs tot 2031, buiten de regeerperiode. De tweede overweging is dat de financiering van UNRWA wordt hersteld, terwijl er ernstige en onderbouwde zorgen bestaan over de betrokkenheid van individuele medewerkers bij de terreur van 7 oktober en over de neutraliteit van die organisatie. En ten slotte: bijna 1 miljard gaat naar maatschappelijke organisaties en hun ngo's, terwijl sommige van diezelfde organisaties zich vervolgens tegen de Nederlandse Staat keren in juridische procedures. Daarom stemmen wij tegen deze begroting.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan zie ik nog de heer Van Gasteren voor een korte stemverklaring. Ik zie dat het wel een half A4'tje is.
De heer Van Gasteren i (Fractie-Van Gasteren):
Nee hoor, dat valt best mee. De gevolgde procedures met betrekking tot UNRWA en de rechts-linksdubbelslag verdienen geen lof. Het zijn echter zaken die, net zoals de besteding van het geld, in de Tweede Kamer thuishoren. Als onafhankelijke eenmansfractie zonder politieke binding rest niks anders dan kijken naar de rechtmatigheid en de uitvoerbaarheid. De kasschuifmethodiek dient een politiek doel en betreft geen technische verschuiving. De vraag is wel in hoeverre dit rechtmatig is; vandaar de steun later voor de motie-Beukering c.s.
Bij de keuze tussen mogelijk acute humanitaire schade bij de verwerping van de begrotingen en een principieel bezwaar tegen een instrument dat zich pas bij herhaling echt schadelijk kan tonen, kiest mijn fractie echter voor het eerste. Dus steun aan de begrotingen. Dit is echter met de uitdrukkelijke kanttekening dat dit de eerste en laatste kasschuif met een politiek karakter is en ook de eerste en laatste links-rechtsdubbelslag. Mijn fractie stemt voor de begrotingen met een gele kaart in de hand.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Marquart Scholtz nog. Ik merk hierbij op dat het mij voorkomt dat wij het debat een beetje overdoen en samenvatten. De heer Marquart Scholtz.
De heer Marquart Scholtz i (BBB):
Geen zorgen, voorzitter. Ik heb een korte verklaring. Wij stemmen tegen beide wetsvoorstellen. Vooral van de suppletoire begroting moet ik zeggen dat die omvangrijke en politiek omstreden budgettaire verschuivingen bevat, met daaraan verbonden vermoedens van zijdelingse politieke afspraken. De BBB is tegen regeren op de pof, zoals nu met de voorgenomen kasschuiven het geval is. Daarom stemt onze fractie tegen beide wetsvoorstellen.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan nog een laatste stemverklaring, als ik goed tel, van mevrouw Van Toorenburg van het CDA.
Mevrouw Van Toorenburg i (CDA):
Voorzitter, laten we eerlijk zijn: dit is gewoon de derde termijn. Daarom doe ik er even aan mee. Er is één ding erger dan het feit dat de koppeling niet is hersteld. Dat is dat we nu ook de noodhulp zouden stoppen, juist op het moment dat het er in crisisgebieden echt heel ernstig aan toe gaat. Dat is de reden waarom het CDA zegt, ook al willen wij dat het regeerakkoord wordt uitgevoerd en de koppeling wordt hersteld: wij kunnen het nu niet voor onze rekening nemen om iedereen te laten barsten. Ik denk dat iedereen die nu tegenstemt blij is dat de begroting wel wordt aangenomen.
De voorzitter:
Die conclusie gaan we straks nog evalueren.
Ik verzoek de leden zo dadelijk duidelijk hun stem met het woord "vóór" dan wel "tegen" uit te brengen, zonder enige bijvoeging.
In stemming komt het wetsvoorstel.
Vóór stemmen de leden: Van der Linden, Martens, Van Meenen, Meijer, Moonen, Musa, Petersen, Ramsodit, Recourt, Rietkerk, Van Rooijen, Roovers, Rosenmöller, Van de Sanden, Straus, Thijssen, Van Toorenburg, Veldhoen, Vogels, Vos, Bakker-Klein, Van Ballekom, Bovens, Croll, Crone, Dittrich, Doornhof, Fiers, Van Gasteren, Van der Goot, Griffioen, Van Gurp, Janssen-van Helvoort, Kaljouw, Kanis, Karaaslan-Kilic, Karimi, Klip-Martin en Kluit.
Tegen stemmen de leden: Van Langen-Visbeek, Lievense, Marquart Scholtz, Nicolaï, Van den Oetelaar, Oplaat, Panman, Perin-Gopie, Schalk, Van Strien, Talsma, Visseren-Hamakers, De Vries, Walenkamp, Van Wijk, Van Aelst-den Uijl, Van Apeldoorn, Baumgarten, Beukering, Bezaan, Van Bijsterveld, Goossen, Hartog, Van Hattem, Holterhues, Huizinga-Heringa, Janssen, Kemperman, Van Kesteren, Van Knapen, Koffeman, Kroon en Lagas.
De voorzitter:
Ik constateer dat dit wetsvoorstel met 39 stemmen voor en 33 stemmen tegen is aanvaard.