De Eerste Kamer stemde dinsdag 21 april 2026 over drie asielwetsvoorstellen. Nadat de senaat eerst de Novelle aanpassing strafbaarstelling illegaal verblijf verwierp (37 leden voor, 38 leden tegen), stemde een meerderheid van de Kamerleden vervolgens ook tegen de Asielnoodmaatregelenwet (31 voor, 44 tegen). De Wet invoering tweestatusstelsel is wel aangenomen: 41 senatoren stemden voor, 34 senatoren stemden tegen. Ook is gestemd over vijf moties.
Senator Dittrich (D66) zei voor de stemmingen over de wetsvoorstellen dat veel van de maatregelen uit de wetsvoorstellen ook in het Europees asiel- en migratiepact staan dat in juni ingaat. D66 is voor grip op migratie, maar naar de maatstaven die de Eerste Kamer dient te hanteren komt de fractie toch tot een negatief oordeel. Vooral de strafbaarstelling ligt hen 'als een steen op de maag'. Het migratiepact eist dit ook helemaal niet, aldus Dittrich.
Senator Van Rooijen (50PLUS) zei dat er spanning tussen premier Jetten en de D66-fractie in de Eerste Kamer zit. Hij noemde het 'diep treurig dat Jetten door zijn eigen partij in de steek wordt gelaten'. In tegenstelling tot D66 neemt 50PLUS wel verantwoordelijkheid, aldus Van Rooijen.
Senator Dessing (FVD) zei dat deze wetten het asielprobleem niet gaan opletten. Hij noemde de novelle 'slecht'. Zijn fractie had eigenlijk tegen willen stemmen. Maar omdat de novelle nodig is als voorwaarde voor het aanvaarden van de andere wetsvoorstellen, hij niet van politieke spelletjes houdt en afspraak afspraak is, stemt FVD voor alle wetsvoorstellen.
Senator Visseren-Hamakers (Fractie-Visseren-Hamakers) noemde de asielwetten 'onmenselijk, onrechtvaardig en onuitvoerbaar'. Volgens haar gaan de wetten de problemen in de uitvoering alleen maar vergroten.
Senator Perin-Gopie (Volt) zei dat haar fractie tegenstemt omdat 'geen mens illegaal is'.
Senator Nicolaï (PvdD) zei dat de PVV 'op een gevaarlijk punt gelijk heeft'. De doelstelling van de novelle is om duizenden ongedocumenteerden op te pakken. Wie voor de wetten stemt, zet de deur daarvoor open, aldus Nicolaï. Tot slot wees hij op het gevaar van burgerarresten.
Senator Beukering (Fractie-Beukering) zei dat wie grip op asiel wil, ook bereid moet zijn om concrete maatregelen te steunen. Deze wetten zijn niet perfect, maar wel noodzakelijk om asielbeleid te begrenzen, besloot Beukering.
Nadat de novelle was verworpen
Senator Van Toorenburg (CDA) zei dat met het wegstemmen van de novelle barmhartigheid strafbaar wordt. Dat vindt het CDA onaanvaardbaar. Daarom stemt de fractie tegen de Asielnoodmaatregelenwet.
Senator Schalk (SGP) zei dat de Asielnoodmaatregelenwet nodig was als middel om grip te krijgen op asiel. Nu de novelle is verworpen vervalt de medemenselijkheid, zei hij. 'Grip op asiel mag niet ten koste gaan van barmhartigheid.'
De vijf moties zijn verworpen. De minister had tijdens het debat een week eerder alle moties ontraden. Voor de stemming op 21 april trok senator Dittrich (D66) zijn motie in over de inwerkingtreding van strafbaarstelling illegaal verblijf.
Verworpen
-
-De motie-Karimi c.s. over prejudiciële vragen verenigbaarheid nationale maatregelen betreffende gezinshereniging voor subsidiair beschermden.
-
-De motie-Van Hattem over het substantieel terugdringen van het aantal illegalen.
-
-De motie-Van Hattem over met onmiddellijke ingang uitvaardigen van een asielstop.
-
-De motie-Van Hattem over met onmiddellijke ingang intrekken van de Spreidingswet.
-
-De motie-Van Hattem over het uitvoeren van het door de PVV opgestelde tienpuntenplan.
Novelle aanpassing strafbaarstelling illegaal verblijf
Deze novelle wijzigt het wetsvoorstel Asielnoodmaatregelenwet. Met deze novelle wordt de strafbaarheid van het bieden van hulp aan illegaal in Nederland verblijvende meerderjarige vreemdelingen teruggedraaid. Daartoe wordt in artikel 108a van de Vreemdelingenwet 2000 vastgelegd dat deelnemen aan het daarin omschreven misdrijf, anders dan als pleger, niet strafbaar is. De strafbaarstelling van illegaal verblijf zelf blijft wel in stand.
Asielnoodmaatregelenwet
Met dit wetsvoorstel wil het kabinet de asielketen per direct ontlasten en de instroom van asielzoekers in Nederland verminderen. Het wetsvoorstel omvat acht maatregelen. Zo wordt de geldigheidsduur van de verblijfsvergunning asiel voor bepaalde tijd beperkt tot drie jaar. Verblijfsvergunningen asiel voor onbepaalde tijd worden niet langer verleend. De mogelijkheden om vreemdelingen die niet (meer) rechtmatig in Nederland verblijven ongewenst te verklaren, worden verruimd. Het wordt mogelijk aanvragen als ongegrond af te wijzen als de vreemdeling niet meewerkt aan de procedure.
Wet invoering tweestatusstelsel
Dit wetsvoorstel wijzigt de Vreemdelingenwet 2000 om een tweestatusstelsel in te voeren en om de vereisten bij nareis aan te scherpen. Het tweestatusstelsel maakt een onderscheid in de asielzoekers die naar Nederland komen. Zo krijgt één groep de status van vluchteling en de andere groep de status van subsidiair beschermd. Hierdoor kunnen strengere nareisvoorwaarden gesteld worden aan de laatste groep. Verder wordt de doelgroep verkleind die in aanmerking komt voor een verblijfsvergunning op grond van het huidige nareisbeleid.