Verslag van de vergadering van 24 maart 2026 (2025/2026 nr. 22)
Aanvang: 13.37 uur
Status: ongecorrigeerd
Een verslag met de status "ongecorrigeerd" is niet voor citaten en er kan geen recht aan ontleend worden.
Stemming Wet transparantie en tegengaan ondermijning door maatschappelijke organisaties
Aan de orde is de stemming in verband met het wetsvoorstel Regels voor het inzichtelijk maken van donaties ontvangen door maatschappelijke organisaties en tot het tegengaan van ondermijning door maatschappelijke organisaties, alsmede tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek, de Handelsregisterwet 2007 en de Wet op de economische delicten in verband met het deponeren van de balans en de staat van baten en lasten door stichtingen (Wet transparantie en tegengaan ondermijning door maatschappelijke organisaties) (35646).
De voorzitter:
Dan zijn aan de orde de stemmingen. Ik heet de staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat, die namens de regering bij de stemmingen aanwezig is, van harte welkom.
Hebben voldoende leden de presentielijst getekend? Dat is het geval.
Dan stemmen we allereerst over het wetsvoorstel 35646, Regels voor het inzichtelijk maken van donaties ontvangen door maatschappelijke organisaties en tot het tegengaan van ondermijning door maatschappelijke organisaties, alsmede tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek, de Handelsregisterwet 2007 en de Wet op de economische delicten in verband met het deponeren van de balans en de staat van baten en lasten door stichtingen, kortgezegd de Wet transparantie en tegengaan ondermijning door maatschappelijke organisaties.
Wenst een van de leden een stemverklaring over het wetsvoorstel af te leggen? Dat is het geval. De heer Van Gasteren, van de fractie van BBB.
De heer Van Gasteren i (BBB):
Voorzitter. De BBB-fractie onderschrijft de doelstelling, namelijk het tegengaan van ongewenste buitenlandse inmenging via donaties aan maatschappelijke instellingen.
Echter, de noodzaak voor een extra wet is blijkbaar klein, want de regering zelf zegt: nou, een handjevol gevallen per jaar. Onvoldoende duidelijk is gemaakt waarom die wet dan effectief zou zijn. Er is sprake van open normen, waardoor de voorspelbaarheid en de rechtszekerheid twijfelachtig zijn. Er zijn ook bestaande wetten die dit probleem zouden kunnen aanpakken. De uitvoerders staan er ook niet om te springen.
BBB deelt dan ook de zorg van het maatschappelijk middenveld, zoals goede doelen, stichtingen, verenigingen en kerkgenootschappen, dat deze wet donateurs kan afschrikken, terwijl juist dit middenveld de drijvende kracht is op het platteland, in de regio, in stadswijken en in achterstandswijken. Wij stemmen dus tegen.
Dank u wel.
De voorzitter:
De heer Van Meenen, van de fractie van D66.
De heer Van Meenen i (D66):
Voorzitter. D66 onderschrijft het doel van het wetsvoorstel: het tegengaan van maatschappelijke ondermijning door organisaties die geld krijgen van donateurs uit binnen- en buitenland.
Als Eerste Kamer letten wij op de uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid en rechtmatigheid. Wij constateren dat dit wetsvoorstel nieuwe bevoegdheden geeft aan burgemeesters en aan het Openbaar Ministerie. Beide instanties hebben laten weten deze bevoegdheden niet te willen. Daarnaast ontstaat er voor het hele maatschappelijke middenveld extra regeldruk die wij onwenselijk vinden, terwijl de schatting is dat het wetsvoorstel tot hooguit twee tot vijf keer per jaar gebruikt zal worden.
Alles overziend zullen wij daarom tegen het wetsvoorstel stemmen. We hopen dat de minister snel met een goed nieuw wetsvoorstel komt. Wij zullen ons er dan voor inzetten dat dat wetsvoorstel met voortvarendheid in deze Kamer zal worden behandeld.
Dank u.
De voorzitter:
De heer Schalk, van de SGP.
De heer Schalk i (SGP):
Mevrouw de voorzitter. De Wtmo is na 2017 ontstaan als gevolg van dreiging van inmenging vanuit het buitenland. Die dreiging is bepaald niet minder geworden.
De fractie van de SGP ziet deze wet dan ook als een van de instrumenten die een burgemeester heeft om ondermijning tegen te gaan en de openbare orde te bewaren. Op zo'n moment moet de burgemeester, uiteraard in overleg met het Openbaar Ministerie, alle instrumenten kunnen inzetten om adequaat in te grijpen.
Ook dit instrument zou daarbij kunnen helpen. Ik dacht hier ook aan bij de berichten van de laatste weken over de aanslagen op Joodse instellingen in binnen- en buitenland. De wet kende nog onvolkomenheden, die via een voorhang in beide Kamers of in afstemming met de VNG worden uitgewerkt. De minister heeft zich daarnaast laten overtuigen omtrent artikel 3, lid 7, dat hij buiten werking stelt.
Kortom, alles afwegend is de SGP bereid dit instrument aan de burgemeesters ter beschikking te stellen. Wij stemmen dus voor het wetsvoorstel.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Nicolaï, van de Partij voor de Dieren.
De heer Nicolaï i (PvdD):
Dank u wel, voorzitter. Als er nou één wet is waar we als Eerste Kamer eens tegen moeten stemmen als we onze taak goed verrichten, dan is het deze wet. De twee belangrijkste uitvoerders hebben zelf gezegd dat ze hier niet toe in staat zijn. Er werd ook al over de regeldruk gesproken.
Voor onze fractie is het bovendien van belang dat organisaties die niks met donaties te maken hebben, op basis van deze wet verboden kunnen worden wanneer ze ontwrichtende demonstraties organiseren in de ogen van de regering. Ik denk aan Extinction Rebellion bij deze discussie, maar het kan zelfs Oxfam en Greenpeace gebeuren bij een rekkelijke uitleg.
Daarom stemmen wij dus tegen.
De voorzitter:
Mevrouw Vogels, van de fractie van de VVD.
Mevrouw Vogels i (VVD):
Voorzitter. Ongewenste beïnvloeding en ondermijning van onze rechtsstaat moeten met kracht worden tegengegaan. Dit wetsvoorstel verdient weliswaar niet de schoonheidsprijs, maar creëert wel mogelijkheden om daar iets tegen te doen, ter bescherming van onze vrije, democratische samenleving.
De minister heeft belangrijke toezeggingen gedaan die de uitvoerbaarheid ten goede komen en de waarborgen verbeteren. We moeten niet naïef zijn: buitenlandse beïnvloeding neemt aantoonbaar alleen maar toe, ook bij verkiezingen. Alleen daarom al vormt dit wetsvoorstel een waardevolle aanvulling op de bestuurlijke gereedschapskist.
Gelet op de ernst van de problematiek zal de VVD-fractie in de Eerste Kamer dan ook voor dit wetsvoorstel stemmen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Wij stemmen bij zitten en opstaan.
In stemming komt het wetsvoorstel.
De voorzitter:
Ik constateer dat de leden van de fracties van de SGP, de VVD, de PVV en JA21 voor dit wetsvoorstel hebben gestemd en de leden van de fracties van GroenLinks-PvdA, Volt, de ChristenUnie, het CDA, D66, de SP, FVD, de PvdD, BBB, Fractie-Van de Sanden, Fractie-Visseren-Hamakers, 50PLUS, Fractie-Beukering en OPNL ertegen, zodat het is verworpen.
Ik merk hierbij op dat de Fractie-Walenkamp afwezig is.
Hiermee zijn we gekomen aan het einde van de stemmingen. Ik schors de vergadering voor een kort ogenblik, waarna we starten met de behandeling van het wetsvoorstel Implementatie onderdelen richtlijn hernieuwbare energie (RED III) die betrekking hebben op de vervoerssector, 36766.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.