De Eerste Kamer heeft dinsdag 23 juni gestemd over de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking 2026. De begroting van minister Sjoerdsma is aangenomen: 39 leden stemden voor de begroting, 33 leden stemden tegen. Op verzoek van de PVV-fractie was de stemming hoofdelijk. Ook de gewijzigde begroting is aangenomen. Een motie van de Fractie-Beukering is verworpen.
Senator Karimi (GroenLinks-PvdA) zei dat haar fractie vóór stemt. Niet omdat we voor de forse bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking zijn, maar omdat de begroting na stevige onderhandelingen is verbeterd.
Senator Huizinga-Heringa (ChristenUnie) zei dat het belang van ontwikkelingssamenwerking voorop staat. Per saldo zijn niet meer middelen beschikbaar. De verhoging is een sigaar uit eigen doos. De minister heeft onze zorgen niet kunnen wegnemen. De ChristenUnie stemt tegen.
Senator Van Apeldoorn (SP) zei dat 90% van de bezuinigingen blijft bestaan, de koppeling wordt op geen enkele manier hersteld. Bovendien is de SO tegen de kasschuif. tegen
Senator Van Ballekom (VVD) zei dat zijn fractie vóór stemt, maar hij betreurt dat in het debat niet uit de verf is gekomen welke controles en condities de minister verbindt aan de steun aan UNRWA.
Senator De Vries (SGP) zei dat nu de koppeling niet wordt hersteld, er een schijndeal is met GroenLinks-PvdA en er meer geld gaat naar UNRWA, zijn fractie tegen stemt.
Senator Visseren-Hamakers (Fractie-Visseren-Hamakers) zei dat de deal met GroenLinks-PvdA de bezuinigingen niet ongedaan maakt. Ook de koppeling wordt niet hersteld. Ze stemt tegen.
Senator Beukering (Fractie-Beukering) zei dat het herstellen van de financiering van UNRWA en de bijna €1 miljard naar ngo's die zich vervolgens tegen de Nederlandse staat stellen, betekende dat hij tegen zou stemmen.
Senator Van Gasteren (Fractie-Van Gasteren) steunt de begrotingen, maar dit was de eerste en laatste kasschuif van dit karakter.
Senator Marquart-Scholtz (BBB) zei dat zijn fractie tegen regeren op de pof is en dat gebeurt met deze kasschuif.
Senator Van Toorenburg (CDA) zei dat een ding erger is dan dat de koppeling niet wordt hersteld, dat is dat ook de noodhulp wordt stopgezet. Daarom stemt de CDA-fractie voor.
De motie-Beukering c.s. over afzien van de voorgenomen kasschuif. De minister had de motie ontraden.
De Eerste Kamer debatteerde twee weken eerder, op 16 juni, over de begroting. Boven het debat hing een afspraak die minister Sjoerdsma heeft gemaakt met de Tweede Kamerfractie van GroenLinks-PvdA bij de suppletoire begroting. In totaal komt er in 2026 € 436 miljoen bij. Hiermee had de minister zich verzekerd van de steun van de GroenLinks-PvdA-fractie in de Eerste Kamer. Het debat ging dan ook voor een groot deel over deze afspraak. De steun van de fractie van GroenLinks-PvdA was nodig, omdat de begroting anders zou worden verworpen in de Eerste Kamer.
Dat kwam ook doordat de Eerste Kamer bij de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp voor 2025 een motie heeft aangenomen die de regering verzocht om de huidige systematiek structureel te waarborgen. Hierbij is het ODA (Official Development Assistance)-budget gekoppeld aan het bruto nationaal inkomen (bni). Indien mogelijk met terugwerkende kracht per 2025, maar in ieder geval ingaand per 2026.
De motie van ChristenUnie-senator Huizinga-Heringa werd vorig jaar ook gesteund door de fractie van GroenLinks-PvdA. Maar, zo betoogden de andere fracties tijdens het debat op 16 juni, de koppeling van het ODA-budget aan het bni is niet gewaarborgd in de begroting voor 2026. Dus waarom steunt de GroenLinks-PvdA-fractie deze begroting dan toch, vroegen zij aan woordvoerder Karimi. Zij antwoordde dat de koppeling van de ODA voor 2026 wordt hersteld en dat GroenLinks-PvdA daarom voor de begroting kon stemmen.
Door de afspraak met GroenLinks-PvdA is er nu ook meer geld beschikbaar voor UNRWA, de VN-organisatie voor hulp aan Palestijnse vluchtelingen. Het vorige kabinet had de steun aan UNRWA verminderd vanwege mogelijke betrokkenheid bij terreurorganisatie Hamas. De verhoging door het huidige kabinet naar het oude niveau was voor een aantal andere Eerste Kamerfracties reden om de begroting niet te steunen.