Op zondag 23 augustus 2026 vonden vervroegde parlementsverkiezingen plaats in Kazachstan. Alle 145 leden van de Kurultai zijn voor de eerste zittingsperiode gekozen. Het was de tiende parlementsverkiezing sinds de onafhankelijkheid van Kazachstan in 1991 en de eerste verkiezing voor het nieuwe eenkamerparlement, dat is ingesteld door de grondwet van 2026. Onder de waarnemers van de verkiezing waren drie Eerste Kamerleden, Farah Karimi en Mary Fiers (beiden GroenLinks-PvdA) namens de OVSE PA en Tekke Panman (BBB) namens de PACE.
Volgens de internationale waarnemers waren de verkiezingen goed voorbereid, maar vonden deze plaats in een omgeving waarin politiek pluralisme ontbrak. Zo werd de politieke keuze beperkt door het ontbreken van duidelijke politieke alternatieven aangezien alle deelnemende partijen het beleid van de zittende president steunden. Dat staat in een vandaag gepubliceerde verklaring.
Hoewel de campagne ordelijk verliep en alle deelnemende partijen onder gelijke voorwaarden campagne konden voeren, had de nieuwe partij Adilet volgens de waarnemers een ongerechtvaardigd voordeel. Boden de hervormingen van het kiesstelsel volgens de waarnemers een kans om meer politieke concurrentie mogelijk te maken, in de praktijk ontbrak het aan mogelijkheden voor onafhankelijke kandidaten, maatschappelijke organisaties en onafhankelijke media en daarmee aan een gelijk speelveld, ook voor vrouwen.
Farah Karimi merkte op dat deze verkiezingen plaatsvonden na een razendsnel doorgevoerde grondwetswijziging die de macht van de president aanzienlijk uitbreidt en het tweekamerstelsel vervangt door één parlementaire kamer. Zij zei: 'Hoewel zeven partijen deelnamen, verschilden zij nauwelijks van elkaar en steunde zij allen het beleid van de president.'
Karimi bezocht stemlokalen in Almaty. Zij constateerde gedurende de verkiezingsdag opvallend weinig kiezers: 'Het voorlopige rapport van de internationale waarnemers zet serieuze vraagtekens bij de officieel gepresenteerde hoge opkomstcijfers. Ook de betrouwbaarheid van de verkiezingsresultaten wordt in twijfel getrokken vanwege ernstige onregelmatigheden die internationale waarnemers bij het tellen van de stemmen hebben gerapporteerd.'
Ook Mary Fiers, die waarnam in de hoofdstad Astana, zag een lager aantal stemmers dan door de autoriteiten werd genoemd. Waarnemers die ze daarover sprak in de stemlokalen waren terughoudend om te zeggen wie ze waren en ook niet spraakzaam in het delen wat ze hadden gezien.
Voorbereidende briefings
Op 21 en 22 augustus 2026 vonden voorbereidende briefings plaats in Astana met onder meer presentaties van de kandidaten en vertegenwoordigers van de politieke partijen, de centrale verkiezingscommissie, een mensenrechtenexpert, een politieke analist en van de ODIHR-lange termijn waarnemingsmissie. En marge van de briefings sprak de delegatie met Martin van Buuren, plaatsvervangend ambassadeur van Nederland in Kazachstan, en eerste secretaris Rick Kruijs.
Bijna tachtig parlementsleden uit dertig landen waren in Kazachstan namens de OVSE Parlementaire Assemblee (OVSE PA) om de verkiezingen waar te nemen en 19 leden van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa (PACE). Vanuit Nederland waren Eerste Kamerleden Farah Karimi (GroenLinks-PvdA) en Mary Fiers (GroenLinks-PvdA) als lid van de OVSE PA en Tekke Panman (BBB) als lid van PACE aanwezig. De twee parlementaire assemblees werkten nauw samen met de OVSE/ODIHR-verkiezingswaarnemingsmissie onder leiding van Vincet Piket uit Nederland.