Dinsdag 8 september 2026, commissie Immigratie & Asiel / JBZ-Raad (I&A/JBZ)

Beslispunt

Wenst de commissie:

• - 

  een datum te bepalen voor het leveren van inbreng voor een tweede verslag?
• - 

  het wetsvoorstel af te doen als hamerstuk of na stemming?
• - 

  aan de Kamervoorzitter een datumvoorstel voor een plenair debat te doen?

Toelichting

Tijdens de bespreking van de procedure van dit wetsvoorstel bleek een aanzienlijk aantal fracties voorstander van een snelle plenaire behandeling. De commissie besloot op 30 juni 2026 enkel om op 7 juli 2026 gelegenheid te bieden voor het leveren van inbreng voor verslag. in het verslag konden ook vragen worden gesteld over de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring (34 309), die al sinds 2018 in behandeling is bij de Kamer. De nota naar aanleiding van het verslag is op 2 september jl. door de Kamer ontvangen.

Plenaire behandeling

Mocht de commissie besluiten een datumvoorstel voor plenaire behandeling te doen, dan geldt dat de plenaire agenda dit najaar al behoorlijk gevuld is. De eerste vrije dinsdag is 13 oktober 2026. De behandeling zal plaatsvinden samen met die van de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring (34.309), zijnde het oorspronkelijke wetsvoorstel, ten aanzien waarvan reeds eindverslag is vastgesteld.

Geconsolideerde wettekst

De tekst van de Wet terugkeer en vreemdelingenbewaring wordt door de novelle op verschillende plaatsen gewijzigd. De commissie heeft daarom het ministerie verzocht om een geconsolideerde wettekst op te stellen. De tekst is alleen een hulpmiddel; een formele status heeft het document niet. U treft het bijgevoegd aan.

Amendementen Novelle

Conform de afspraken uit het overleg van de Voorzitter met de commissievoorzitters attendeert de griffie de commissieleden op aangenomen amendementen die zijn ontraden door de regering om redenen van rechtmatigheid, uitvoerbaarheid en/of handhaafbaarheid. De novelle is op 4 juni 2026 door de Tweede Kamer aanvaard. Daarbij zijn tien amendementen aangenomen, waarvan er één door de minister is ontraden: Amendement nr. 30 over het oprekken van de maximale insluitingstermijn in het verblijfsregime van 12 naar 15 uur.

De minister van A&M geeft aan dat dit naar verwachting een risico zal vormen voor zowel de hanteerbaarheid van de uitvoering alsook voor de uitvoerbaarheid in juridische zin. Naar aanleiding van dit oordeel is het amendement door de indiener gewijzigd (nr. 51), maar alleen ten aanzien van de toelichting.

De indiener stelt zich in het oorspronkelijke amendement (nr. 30) in de toelichting op het standpunt dat het 'beginsel van minimale beperkingen van een verblijfsregime' - dat in het wetsvoorstel wordt geïntroduceerd - geen juridische basis heeft. Hij bepleit een strenger regime, omdat het thans voorgestelde volgens hem tot veiligheidsrisico’s leidt en tot grote werkdruk voor de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI). In de toelichting bij het gewijzigde amendement (nr. 51) wordt door de indiener het uitgangspunt benadrukt dat de vrijheid en autonomie van de vreemdeling overeind moeten blijven. Hij wijst echter ook op personeelstekorten bij de DJI en wil deze dienst door aanpassing van de maximale insluittermijn de ruimte geven om het verblijfsregime op een verantwoorde wijze te kunnen uitvoeren.

Beslispunten

• - 

  Wenst de commissie naar aanleiding van de brief van 2 juli 2026 met de minister van A&M in overleg te treden?
• - 

  Hoe wenst de commissie te oordelen over de status van de motie-Dittrich (D66) c.s. over stabiele financiering van de IND en het COA in de Voorjaarsnota 2025?
• - 

  Hoe wenst de commissie te oordelen over de status van de motie-Huizinga-Heringa (ChristenUnie) c.s. over de financiering van de IND?

Toelichting

Bij brief van 2 juli 2026 stuurt de minister van A&M de Kamer een afschrift van zijn brief van diezelfde datum aan de Tweede Kamer over Stabiele financiering IND en de verdere duiding van onderzoeken. In het afschrift wordt opgemerkt dat de minister tegemoetkomt aan één toezegging aan de Tweede Kamer en twee moties van deze Kamer, te weten:

In deze motie wordt de regering verzocht om in de voorjaarsnota 2025 zodanige financiële middelen op te nemen die het mogelijk maken de Immigratie en Naturalisatie Dienst (IND) en het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) stabiel te gaan financieren, zodat de IND en het COA de komende jaren voldoende structureel gefinancierd zijn om hun taken te kunnen blijven uitoefenen. (status: niet uitgevoerd)

In deze motie wordt de regering verzocht om de bestaande koppeling tussen de financiering van de IND en het verwachte aantal aanvragen dat volgt uit de Meerjaren Productie Prognose (MPP) bij de voorjaarsbesluitenvorming intact te laten en in elk geval het medio scenario uit de MPP te volgen. (status: niet uitgevoerd)

De minister schrijft dat met de verwerking van de voorjaarsnota in de departementale begrotingen tot en met 2035 stabiele financiering voor de IND geborgd is. Dit is onder meer een verwijzing naar de Wijziging begrotingsstaten Asiel en Migratie 2026 (Voorjaarsnota) (36.915 XX), die op 7 juli 2026 door de Eerste Kamer is aanvaard.

Beslispunten

• - 

  Wenst de commissie naar aanleiding van de brief van 3 juli 2026 met de minister van A&M in overleg te treden?
• - 

  Kan de commissie instemmen met de ambtelijke adviezen ten aanzien van de moties en toezeggingen?

Toelichting

In zijn brief van 3 juli 2026 gaat de minister van A&M in op de stand van zaken met betrekking tot een aantal moties van en toezeggingen aan de Eerste Kamer. De minister gaat tevens in op de ontwikkelingen bij Nidos. Een toezegging daaromtrent is reeds door de commissie als voldaan aangemerkt (zie Toezegging Onderzoek misstanden Nidos (36.600 XX) (T04001)). De moties en toezeggingen ten aanzien waarvan de commissie nog een beslissing moet nemen zijn:

Motie-Perin-Gopie (Volt) c.s. over het stimuleren van duurzame kleinschalige opvang (36.333, I)

In deze motie wordt de regering verzocht om ook duurzame kleinschalige opvang actief te stimuleren en tevens de belemmeringen - in nog uit te werken lagere regelgeving - weg te nemen. Daarnaast wordt de regering verzocht te bevorderen dat het realiseren van concrete kleinschalige opvang expliciet aan bod komt in alle PRT's. (status: niet uitgevoerd)

Reactie minister: "Vanwege de enorme druk op het opvanglandschap is het de dagelijkse inzet van het COA en het kabinet om voldoende opvangcapaciteit te realiseren. Op dit moment wordt nog te veel gebruik gemaakt van dure noodopvang. Het kabinet wenst deze uit te faseren door meer langjarige opvanglocaties mogelijk te maken. Ook kleinschalige opvanglocaties kunnen daaraan bijdragen, bijvoorbeeld voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv). Per business case maakt het COA een inschatting over de haalbaarheid van een locatie en geeft daarbij aan welke faciliteiten door de gemeente georganiseerd moeten worden (uiteraard kan een kleine locatie bijvoorbeeld geen 24/7 beveiliging of een huisartsenpost hebben). De Duurzame Gemeentelijke Opvang (DGO) modaliteit kan handvatten bieden aan gemeenten om de invulling van hun asielopgave op meer zelfstandige wijze vorm te geven. Het kabinet blijft doorlopend in gesprek over de opvangdruk met alle betrokken partners. Onder andere de provinciale regietafels (PRT’s) zijn daarvoor een belangrijk gremium."

Ambtelijk advies: De commissie besloot in haar vergadering van 16 december 2025 deze motie als niet uitgevoerd te blijven beschouwen en een rappelbrief te sturen met betrekking tot de uitvoering. Op deze rappelbrief is nog niet gereageerd. Ook al gaat de minister nu in op kleinschalige opvanglocaties en PRT's, naar de rappelbrief (Eerste Kamer der Staten-Generaal) wordt niet verwezen. Het voorstel is daarom de motie als niet uitgevoerd te blijven beschouwen en de minister te verzoeken alsnog de brief te beantwoorden.

***

Toezegging Periodiek overzicht ontwikkeling kleinschalige opvang en monitoring niet-gelukte kleinschalige opvang (36.333) (T03853)

De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid zegt de Kamer, naar aanleiding van vragen van het lid Van der Goot (OPNL), toe dat dat hij een periodiek overzicht naar de Kamers zal sturen voor het bijhouden van de ontwikkeling van kleinschalige opvang. De staatssecretaris zegt ook toe dat gemonitord zal worden welke voorgenomen kleinschalige opvang niet gerealiseerd kon worden. (status: deels voldaan)

Reactie minister: de minister verstrekt informatie over kleinschalige asielopvang (kso) en gaat ook in op kleinschalige coa-locaties die zijn afgewezen of on hold gezet.

Ambtelijk advies: nu het om een periodiek overzicht gaat en de Kamer inderdaad periodiek wordt geïnformeerd aanmerken als legisprudentie (doorlopende toezegging).

***

Toezegging Afspraken COA en gemeentes (36.600) (T03930)

De minister-president zegt de Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid Bovens (CDA), toe dat er niet wordt getornd aan bestaande afspraken tussen gemeentes en het COA die zijn neergelegd in een getekende overeenkomst. (status: legisprudentie)

Reactie minister: "Dit kabinet heeft extra middelen vrijgemaakt waarmee het COA tot 83.000 opvangplekken langjarig kan vastleggen. Om dit in de praktijk te realiseren is het van groot belang dat gemeenten hun wettelijke taak voortkomend uit de spreidingswet nakomen. Het kabinet ondersteunt hierin waar dat gewenst en mogelijk is. Hiermee kan ook de huidige druk op de asielopvang verlicht worden. Ontstane situaties waarin onverhoopt langer een beroep wordt gedaan op een opvanglocatie dan vooraf was vastgelegd kunnen hiermee in de toekomst worden voorkomen."

Ambtelijk advies: toezegging is legisprudentie, geen beslissing nodig.

***

Motie-Huizinga-Heringa (ChristenUnie) c.s. over het duurzaam exploiteren van opvangplekken door het COA (36.600 XX, M)

In deze motie wordt de regering verzocht om het COA in staat te stellen om de afgesproken vaste voorraad van 41.000 opvangplekken te realiseren en om te garanderen dat het COA dit aantal de komende jaren duurzaam kan exploiteren. (status: niet uitgevoerd)

Reactie minister: "Met het Coalitieakkoord en de voorjaarsbesluitvorming zijn de financiële middelen om de stabiele financiering bij COA te realiseren geregeld. Daarmee zijn middelen vrijgemaakt zodat COA ca. 83.000 opvangplekken meerjarig kan vastleggen.

Hiermee kan op termijn toegewerkt worden naar een stabiel opvanglandschap met voldoende opvangplekken, waardoor ook verhuisbewegingen van asielzoekers kunnen worden beperkt. Om dit te kunnen realiseren blijft voorlopig ook de uitvoering van de spreidingswet van belang."

Ambtelijk advies: aanmerken als uitgevoerd.

***

Toezegging Persbericht ministerie over asielinstroom (36.349) (T03987)

De minister van Asiel en Migratie zegt de Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid Janssen (SP), toe erop toe te zien dat in het wekelijkse persbericht dat het ministerie van Asiel en Migratie uitbrengt over de asielinstroom de link ‘lees meer’ wordt geactiveerd zodat op eenvoudige wijze een uitsplitsing van de asielinstroom te zien is. (status: voldaan)

Reactie minister: "De IND rapporteert maandelijks de volledige onderverdeling van eerste asielaanvragen, herhaalde aanvragen en gezinshereniging op hun website (Asieltrends). Om te voldoen aan de vele vragen die er zijn over de asielinstroom worden de totaalcijfers ook wekelijks gepubliceerd in het genoemde persbericht.

Naar aanleiding van de vragen van het lid Jansen is in het persbericht nu ook de uitsplitsing tussen eerste asielaanvragen en nareis binnen de totale asielinstroom opgenomen. Daarnaast wordt in het persbericht een link geplaatst naar de website Asieltrends, zodat van de volledige onderverdeling kennisgenomen kan worden."

Ambtelijk advies: op 16 juni 2026 reeds als voldaan aangemerkt, geen beslissing nodig.

***

Toezegging Informatie aanbieden over wijze van toezicht op kwaliteit kleinschalige niet-COA-opvang (36.333) (T03852)

De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid zegt de Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid Dittrich (D66), toe dat de Kamer wordt geïnformeerd over de wijze waarop kwalitatief toezicht wordt gehouden op kleinschalige niet-COA-opvang.

Reactie minister: "Via artikel 3b Wet COA kan het COA met een gemeente overeenkomen dat de volledige exploitatieverantwoordelijkheid voor een opvangvoorziening wordt overgedragen aan het college van burgemeester en wethouders van die gemeente. De doorwerking hiervan in de lagere regelgeving betekent dat VGE-gemeenten bij exploitatie aan hetzelfde wettelijke kader moeten voldoen als het COA. Via artikel 22a Rva zijn vrijwel alle materiële en immateriële opvangverplichtingen van overeenkomstige toepassing verklaard op gemeentelijke opvangvoorzieningen. Daarmee vallen VGE-gemeenten onder hetzelfde rechten- en plichtenpakket als COA-locaties.

De Spreidingswet bepaalt dat de minister van AenM toezicht houdt op de kwaliteit van opvangvoorzieningen. Ongeacht of deze door COA, of onder verantwoordelijkheid van de gemeente wordt geëxploiteerd. Gemeentelijke exploitatie valt formeel onder interbestuurlijke toezicht, waarop ook de kwaliteit van de opvang onder valt.

Gemeentelijke Exploitatie is op dit moment nog in uitwerking en dus nog niet mogelijk. Hoewel nog niet besloten, is het mogelijk én ligt het voor de hand om de Inspectie JenV als uitvoerende partij aan te wijzen."

Ambtelijk advies: als deels voldaan aanmerken, met nieuwe deadline 1 april 2027, in afwachting van verdere ontwikkelingen rondom gemeentelijke exploitatie en het (kwalitatief) toezicht daarop.

***

Beslispunt

Wenst de commissie naar aanleiding van de brief van 2 juli 2026 met de minister van A&M in overleg te treden?

Toelichting

Bij brief van 2 juli 2026 heeft de minister van A&M de Kamer een afschrift aangeboden van zijn brief aan de Tweede Kamer inzake de incidentenmonitor 2025 van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC). Hiermee komt de minister tegemoet aan de doorlopende toezegging (legisprudentie) T03851, gedaan tijdens de plenaire behandeling van het voorstel voor de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (36 333):

De staatssecretaris van Justitie en Veiligheid zegt de Kamer, naar aanleiding van een vraag van het lid Van Hattem (PVV), toe dat hij de rapportage met betrekking tot geweldsincidenten in AZC’s jaarlijks met de Kamers deelt.

NB. De Kamer heeft de incidentenmonitor 2024 van het WODC op 9 september 2025 voor kennisgeving aangenomen.

Beslispunt

Wenst de commissie naar aanleiding van de brief van 13 juli 2026 met de minister van A&M in overleg te treden?

Toelichting

Bij brief van 13 juli 2026 heeft de minister van A&M, mede namens de ministers van SZW, BZ, BHO, VRO en Werk en Participatie, de Kamer de Staat van Migratie 2026 aangeboden.

Eerder werd de Staat van Migratie 2025 (30573, L) op 8 juli 2025 voor kennisgeving aangenomen. Naar aanleiding van de Staat van Migratie 2024 heeft een schriftelijk overleg plaatsgevonden (30573, J). Bij brief van 6 oktober 2023 (30573, F) werd de Kamer de Staat van Migratie 2023 aangeboden. Over de Staat van Migratie 2022 is viermaal schriftelijk overleg gevoerd (30573, C, 30573, E, 30573, G en 30573, H). Tevens is over het stuk een mondeling overleg (30573, D) gehouden.

Beslispunt

Wenst de commissie naar aanleiding van de brief van 15 juli 2026 met de minister van A&M in nader schriftelijk overleg te treden?

Toelichting

Bij brief van 18 mei 2026 doet de minister van A&M de Kamer een afschrift toekomen van zijn brief van diezelfde datum aan de Tweede Kamer inzake de stand van zaken van het EU Asiel- en migratiepact ten aanzien van de implementatie in alle lidstaten.

De Europese Commissie concludeert dat er aanzienlijke vooruitgang is geboekt bij de implementatie van het Pact. Veel lidstaten liggen op schema met het aanpassen van nationale wetgeving, de invoering van screening- en grensprocedures, het opzetten van onafhankelijke monitoringsmechanismen en het realiseren van voldoende opvangcapaciteit. Ook zijn stappen gezet om achterstanden in asielprocedures te verminderen, te voorzien in rechtsbijstand, overdrachten tussen lidstaten te verbeteren en solidariteitsmaatregelen verder te operationaliseren. Er is echter nog werk te doen.

De belangrijkste EU-brede aandachtspunten zijn het tijdig afronden van nationale wetgeving, de invoering van het nieuwe Eurodac-systeem en het realiseren van voldoende capaciteit voor screening en de asielgrensprocedure, inclusief maatregelen om ontduiking en secundaire migratie tegen te gaan.

De commissie besloot op 16 juni 2026 gelegenheid te bieden voor het leveren van inbreng voor schriftelijk overleg. Bij uitgaande brief van 17 juni 2026 zijn vragen gesteld, gebaseerd op inbreng van de leden van de fracties van D66, JA21 en Volt, mede namens de PvdD. De antwoordbrief van de minister is door de Kamer ontvangen op 15 juli 2026.

Petitieaanbieding

Op 22 september 2026, 12:00 uur, biedt dhr. Taha Barazi een petitie aan de commissie aan. De aanbieder schrijft hierover: "De petitie gaat over de lange duur van mijn asielprocedure, de gevolgen van veranderende asielregels en de positie van mensen die tijdens hun procedure in Nederland studeren, werken en integreren." Eerder bood hij zijn petitie aan commissie A&M van de Tweede Kamer aan. Meer informatie: Petities.nl